De website is nu nog groter en beter geworden! Go2War2.nl is vanaf nu volledig samengevoegd met TracesOfWar.nl. Vanaf nu is de sectie Artikelen ook beschikbaar. Veel meer informatie in een groter jasje!

Introductie

    Introductie

    De Poolse officier Zbigniew Stefan Fialkowski (1910-1997) is de overgrootvader van STIWOT-medewerker Kaj Metz. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was Fialkowski onder andere actief in de Poolse luchtafweer tijdens de Duitse invasie, was hij gestationeerd in Palestina en Irak en deed hij mee aan de geallieerde invasie in ItaliŽ.

    Kaj Metz onderzocht de militaire carriŤre van zijn overgrootvader en geeft hieronder een overzicht van zijn overplaatsingen, militaire trainingen en de strijdtonelen waar hij actief was. Het is het verhaal van een officier uit het Poolse leger dat symbool staat voor de verhalen van vele andere Polen die dapper vochten tegen de nazi-bezetting van Europa.

    Begin en afsluiting kinderjaren

    Zbigniew Stefan Fialkowski werd op 28 november 1910 geboren in Mielec in Zuidoost Polen als zoon van Maksymilian en Emilia Fialkowski. In 1929 studeerde hij af in de rechten aan de universiteit van Kielce. Later dat jaar ging hij werken bij de lokale overheid in Jaroslaw.

    Definitielijst

    invasie
    Gewapende inval.
    nazi
    Afkorting voor een nationaal socialist.

    Afbeeldingen

    Kapitein Zbigniew Fialkowski Bron: kaj Metz.

    Begin militaire carrière en aanloop naar de Tweede Wereldoorlog

    In 1931 begon Zbigniew zijn militaire loopbaan als kadet aan de School voor Reserve Officieren "Marcina Katskiego" in het 24e Regiment Artillerie in W≥odzimierz (tegenwoordig: Volodymyr-Volynskyi) in de klas van 1931-1932 (VI Kurs Wolynskiej Szkoly Podchorazych Rezerwy Artylerii 1930-1931). Vanaf 1932 was Zbigniew werkzaam bij de lokale overheid in Rawa Ruska en werd tegelijkertijd lid van de lokale L.O.P.P. (Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej =Lucht en Chemische Verdedigingsliga). In 1934 werd Fialkowski gepromoveerd tot 2e Luitenant van de Artillerie. Rond deze tijd leerde hij Irena, zijn latere vrouw, kennen. Rond deze tijd studeerde hij in Warschau aan de school voor politieke wetenschappen.

    In het najaar van 1938 was hij werkzaam bij de PZL (Panstwowe Zaklady Lotnicze = De Fabrieken van de Luchtvaart van de Staat ) in WP-2 (Wytwůrnia Platowcůw-2 = Casco Fabriek 2 ) te Mielec. De WP-2 fabriek waar hij werkzaam was fabriceerde PZL.37B bommenwerpers, waarvan de eerste in maart 1939 klaar was voor gebruik. Tegelijkertijd volgde Fialkowski een cursus voor commandant van de luchtafweer aan de Kadettenschool in Torun en werd hij vervolgens benoemd tot commandant van de luchtafweer van de luchthaven en fabrieken van Mielec. In 1938 werd Fialkowskiís dochter geboren.

    Definitielijst

    Artillerie
    Verzamelnaam voor krijgswerktuigen waarmee men projectielen afschiet. De moderne term artillerie duidt in het algemeen geschut aan, waarvan de schootsafstanden en kalibers boven bepaalde grenzen vallen. Met artillerie duidt men ook een legeronderdeel aan dat zich voornamelijk van geschut bedient.
    Regiment
    Onderdeel van een divisie. Een divisie bestaat uit een aantal regimenten. Bij de landmacht van oudsher de benaming van de grootste organieke eenheid van ťťn wapensoort.

    Afbeeldingen

    Zbigniew en Irena Fialkowski in de jaren '30. Bron: Kaj Metz.

    De septembercampagne en internering

    Op 1 september 1939 staken Duitse troepen de Poolse grens over. Zbigniew Fialkowski werd gemobiliseerd. Op 6 september 1939 kreeg hij het bevel over een 40mm luchtafweerbatterij ter bescherming van de "Lignoza S.A." dynamietfabriek in Pustkůw. De fabriek werd ťťn keer aangevallen door Stuka duikbommenwerpers, waarbij 2 doden vielen en een onbekend aantal gewonden.

    Tussen 7 en 8 september 1939 vertrok hij met zijn batterij van Mielec naar Lublin en eenmaal aangekomen werd hij ingedeeld bij de 11 Dywizjonu Artylerii Przeciwlotniczej (11e Bataljon van de Luchtafweer). Tijdens zijn verblijf in Lublin verdedigde Zbigniew de militaire faciliteiten in deze stad tussen 8 en 9 september 1939. Op 10 september kregen hij en zijn batterij het bevel om deel uit te maken van de militaire colonne bestaand uit alle Poolse eenheden ten oosten van de Vistula rivier met als eindbestemming de Hongaarse grens, om aldaar het Roemeense bruggenhoofd (Przedmoście rumuńskie) te versterken. Deze colonne had twee belangrijke taken, namelijk de vluchtende Poolse regering rugdekking verlenen en de goudreserves (82,403 kg) van de nationale banken te beschermen terwijl deze werden getransporteerd naar RoemeniŽ.

    De route van deze eenheden zag er als volgt uit: Lublin - Hrubieszůw - Wlodzimierz - Luck (de colonne verdedigde de stad) - Dubno - Krzemieniec - Zbaraz; - Tarnopol (de colonne verdedigde de stad) - Stanislawůw en Mikuliczyn. Uiteindelijk arriveerde Fialkowski in de Przelecz Tatarska, waar hij de grensovergang verdedigde tegen troepen van het Sovjetleger. Op 19 september 1939 stak hij samen met 1,500 andere Poolse soldaten de Hongaarse grens over bij KŲrŲzmŲs in de hoop om via het neutrale Hongarije de westelijke geallieerden in Frankrijk te bereiken. Fialkowski werd echter samen met zijn strijdmakkers geÔnterneerd in een kamp voor Poolse soldaten te Ipolytarnůc, waar hij verbleef tot 5 maart 1940.

    Op 27 september 1939 capituleerden de Poolse strijdkrachten in Polen, dat bezet werd door het Duitse en het Sovjetleger. Op 6 maart 1940 ontsnapte Fialkowski met 100 andere Poolse soldaten uit het kamp en vervolgde hij zijn weg door Hongarije en JoegoslaviŽ naar Split. Op 17 april 1940 ging Fialkowski hier aan boord van het schip "Warszawa" met als eindbestemming Marseille.

    Definitielijst

    bruggenhoofd
    Een aan de andere kant van een (natuurlijk)opstakel veroverd stuk land waaruit de aanvaller zijn aanval verder kan voorzetten.
    geallieerden
    Verzamelnaam voor de landen / strijdkrachten die vochten tegen Nazi-Duitsland, ItaliŽ en Japan gedurende WO 2.

    Tegenslag, herstel & uitzending

    Eenmaal aangekomen in Frankrijk werd 2e luitenant Zbigniew Fialkowski in eerste instantie gestationeerd in het militaire verzamelkamp te Carpiagne. Hij genoot vervolgens een opleiding aan het opleidingscentrum voor officieren van de luchtafweer in Pontch‚teau. Na de geallieerde nederlaag in Frankrijk werd Fialkowski samen met meer dan 2,400 militairen op 16 juni 1940 via St. Nazaire met het schip MS "Batory" geŽvacueerd naar Plymouth in Groot-BrittanniŽ in het kader van 'Operation Aerial'. Hij arriveerde op 20 juni 1940, om half 12 in de haven van Plymouth. Daarvan uit werd hij overgebracht naar Liverpool, waar hij op 22 juni 1940, om half 9 's avonds arriveerde.

    In Groot-BrittanniŽ verbleef hij tussen 20 juni 1940 en 16 juni 1942. In deze periode zijn een aantal belangrijke momenten in zijn militaire carriŤre te constateren. Op 24 juni 1940 werd hij aangesteld als 'reserve officier' en vervolgens gestationeerd te Crawford, waarna hij een opleiding begon aan de 4e Brigade cadettenschool in Ely. Op 28 september 1940 werd het 1e Poolse Korps (I Korpus Polski) gevormd uit Poolse soldaten en rekruten gestationeerd in Groot-BrittanniŽ. Ook hij werd opgeroepen. Toen de Poolse 1e Onafhankelijke Parachutistenbrigade in september 1941 opgericht werd, sloot Fialkowski zich aan bij deze eenheid en werd hij opgeleid tot parachutist. Zijn carriŤre als parachutist was echter maar van korte duur vanwege een ernstige botbreuk opgelopen tijdens een militaire oefening. Voor onbekende tijd werd hij opgenomen en na zijn ontslag uit het ziekenhuis studeerde hij aan het opleidingscentrum voor luchtartillerie. In de tussentijd werd Fialkowski gepromoveerd tot de rang van eerste luitenant.

    Uitzending

    Op 16 juni 1942 werd Fialkowski overgeplaatst naar het Britse mandaat Palestina en ingedeeld bij het 3e Karpaten Luchtartillerie Regiment (3 Karpackiego Pulk Artylerii Przeciwlotniczej) van de 3e Poolse Karpatische Infanteriedivisie (3 Dywizja Strzelcůw Karpackich). Op 13 november 1943 werd eerste luitenant Fialkowski overgeplaatst naar het eveneens door de Britten bezette Irak en daar benoemd tot batterij-commandant van het 7e Luchtartillerie Regiment (7 Pulk Artylerii Przeciwlotniczej). Vanaf 9 januari 1943 tot 29 september 1943 was hij de plaatsvervangende commandant van bataljon 1 van dit regiment.

    Na bijna een jaar in Irak gestationeerd te zijn geweest werd Fialkowski overgeplaatst naar het door de Britten gecontroleerde Egypte, waar hij tot 4 februari 1944 zou blijven in afwachting van verdere bevelen.

    Definitielijst

    Brigade
    Bestond meestal uit twee of meer Regimenten. Kon onafhankelijk of als een deel van een Divisie dienen. Soms waren ze deel van een Korps in plaats van een Divisie. In theorie bestond een Brigade uit 5.000 - 7.000 man.
    Regiment
    Onderdeel van een divisie. Een divisie bestaat uit een aantal regimenten. Bij de landmacht van oudsher de benaming van de grootste organieke eenheid van ťťn wapensoort.

    Afbeeldingen

    2e luitenant Zbgniew Fialkowski. Bron: Kaj Metz.

    ItaliŽ 1944-1945

    Op 4 februari 1944 werd eerste luitenant Zbigniew Stefan Fialkowski naar ItaliŽ gezonden, tezamen met het gehele 2e Poolse Korps. Het korps werd bij aankomst op het Italiaanse vasteland ingedeeld als onafhankelijk onderdeel van het British Eighth Army.

    Tussen februari en december 1944 was Fialkowski betrokken bij zware gevechten om Isernia, Monte Cassino, SantíApollinare, San Vito, Fileto, Monte Marciano, Numana, Sunliano, Rocca, San Casciano, Pieve, Salutare, Revere, Santa Lucia en Marceno als commandant van een luchtdoelbatterij. Voor zijn verdiensten tijdens de slag om Monte Cassino werd eerste luitenant Fialkowski onderscheiden met het Monte Cassino Cross (serienummer: 35.664) en op 2 juli 1944 werd hij gepromoveerd tot kapitein. In het boek ĎBylem Zolnierzem Generala Andersaí van Czerkawski, T. M. wordt Fialkowski genoemd en beschreven in de volgende alinea:

    Before the stated time the Sanitary Guard reached the place of Aquafondata, where heavy artillery was placed. The valley was surrounded by rocky hills, with smoldering ruins of the town, full of bombs and artillery shell shrapnels, lots of defused mines, broken trees on the slopes Ė it looked like a crop after a hailstorm. At the place I came across the Lieutenant Zbigniew Fialkowski, who had been in charge of antiaircraft defence. When I asked what was happening and what was new about the safety he answered, "you will hear and see".

    Kapitein Zbigniew Fialkowski nam ook deel aan het geallieerde lenteoffensief in ItaliŽ in 1945 (6 april 1945 Ė 2 mei 1945) en was verwikkeld in de zware strijd om Rimini, Ravenna, Cesenatico, Costa Monte, Calette, Bruciate, Castel Guelfo di Bologna en Granarole. In Bologna was hij het slachtoffer van een Duitse sluipschutter, maar hij overleefde de aanval op een wonderbaarlijke manier. De kogel die regelrecht op zijn hart afging ketste af op een medaillon in zijn linkerborstzak. Na de algehele capitulatie van het Duitse leger bleef kapitein Zbigniew Fialkowski in ItaliŽ en kreeg hij op 21 juni 1945 het bevel over het Bataljon 1 van het 3e Karpaten Luchtartillerie Regiment.

    Definitielijst

    capitulatie
    Overeenkomst tussen strijdende partijen met betrekking tot de overgave van een land of leger.
    Regiment
    Onderdeel van een divisie. Een divisie bestaat uit een aantal regimenten. Bij de landmacht van oudsher de benaming van de grootste organieke eenheid van ťťn wapensoort.

    Ontslag uit het leger, terugkeer naar Polen en overlijden

    Tussen 21 augustus 1946 en 5 juni 1947 was kapitein Zbigniew Fialkowski gestationeerd in Groot-BrittanniŽ. Hij verliet dit land voorgoed op 5 juni. Twee dagen later werd hij ondergebracht in het Poolse demobilisatiekamp te La Courtine in Frankrijk. Op 7 oktober 1947 werd hij ontslagen uit het leger. Na tussen 21 juni 1947 en 17 mei 1948 op het Franse platteland in Villers-en-Vexin gewerkt te hebben, keerde hij op 24 mei 1948 terug naar Polen.

    In het inmiddels door communisten geregeerde Polen kreeg hij een allerminst warm onthaal: hij werd opgepakt door de Poolse geheime dienst op verdenking van spionage. Na zijn vrijlating ging Fialkowski werken in de veeteelt als afdelingshoofd, daarna als Senior Technische Investering in de regio Kielce en uiteindelijk sloot hij zijn carriŤre af als afdelingshoofd van de transport en voorziening in de regio Mielce.

    In 1989 schonk hij twee medailles en zijn uniform aan het regionale museum van Mielec, dat tot op de dag van vandaag nog steeds te bezichtigen is. Zbigniew Stefan Fialkowski overleed op 14 november 1997 en kreeg een eervol militair afscheid tijdens zijn begrafenis in Mielec. Hij werd overleefd door zijn vrouw, ťťn dochter en twee kleinkinderen.

    Afbeeldingen

    Kapitein Julian I. (links) & kapitein Zbigniew Fialkowski (rechts). Bron: Kaj Metz.
    Het graf van Fialkowski in Mielec. Bron: Kaj Metz.

    Onderscheidingen

    Fialkowski, Zbigniew Stefan* 14 november 1910
    Ü 18 november 1997

    meer