TracesOfWar heeft jouw hulp nodig! Wij missen foto's van belangrijke bezienswaardigheden in Nederland, België, Frankrijk en Duitsland. Stuur uw foto's in naar input@tracesofwar.com en wordt gepubliceerd!

Inleiding

De Zware-kruiser, ook wel Panzerschiff of Vestzakslagschip, Deutschland (1933), werd om puur politiek-emotionele redenen eind 1939, op bevel van Adolf Hitler zelf, hernoemd tot Lützow. De Lützow raakte tijdens de strijd in Noorwegen zwaar beschadigd. Na reparaties kon het schip in juni 1941 opnieuw uitvaren, maar werd wederom beschadigd. In 1943 en 1944 opereerde de Lützow als opleidingsschip en werd vanaf 1944 weer operationeel ingezet. Op 4 mei 1945 werd het schip opgeblazen door de eigen bemanning. Geborgen door de Sovjets, werd het schip op 22 juli 1947 tot zinken gebracht.


Beschadigde Lützow onderweg van Noorwegen naar Kiel, april 1940 Bron: Bundesarchiv Bild 101II-MN-1025-13

Definitielijst

kruiser
Snelvarend oorlogsschip van 8000-15000 ton, geschikt voor diverse taken als verkenning, verkenningsafweer en konvooibescherming.
Vestzakslagschip
In het Duits: Panzerschiff. De type-aanduiding voor oorlogsschepen van de Duitse marine die formeel voldeden aan de voorwaarden (bijv. betreffende de waterverplaatsing) die Duitsland na de Eerste Wereldoorlog (1919, zie Vredesverdragen van Versailles) waren opgelegd. In feite echter hadden ze, door toepassingen van nieuwe vindingen op het gebied van pantsering, bewapening en voortstuwing, een grotere gevechtskracht dan de tonnage deed vermoeden.

Gegevens

Gebouwd door:
Kiel gelegd:
Te waterlating:
In dienst:
Einde:
Deutsche Werke,
Kiel
5 februari 1929 19 mei 1931
1 april 1933
22 juli 1947
(als doelschip gezonken)
Bouwnummer : 219




Indeling:
Datum in:
Datum uit:



1 april 1933
1 juni 1935
Panzerschiff Deutschland - Reichsmarine

1 juni 1935
15 november 1939
Panzerschiff Deutschland - Kriegsmarine

15 november 1939
4 mei 1945
Kreuzer Lützow - Kriegsmarine

mei 1945
22 juli 1947
doelschip Sovjet Unie

Definitielijst

Kriegsmarine
Duitse marine, naast de Heer en de Luftwaffe onderdeel van de Duitse Wehrmacht.

Geschiedenis

Omdat Adolf Hitler het te riskant vond dat er iets kon gebeuren met een schip dat de naam Deutschland droeg, werd de kruiser Deutschland (1933) op 15 november 1939 omgedoopt tot Lützow. Tegelijkertijd werd het schip geclassificeerd tot zware kruiser. De naam Lützow was vrijgekomen na de verkoop van een in aanbouw zijnde kruiser, aan de Sovjet-Unie, die eigenlijk deze naam zou krijgen.

Op 9 april 1940 nam de Lützow deel aan "Operatie Weserübung" en voer het de Oslofjord binnen. In een gevecht met een Noorse kustbatterij, werd de Lützow zwaar beschadigd door drie 28 cm granaten. Onderweg naar Kiel, voor reparaties, werd het schip opgemerkt door de Britse onderzeeboot HMS Spearfish (N69). Bij de daaropvolgende torpedoaanval werd een deel van het achterschip van de Lützow weggeblazen. Desondanks wist men het schip naar Kiel te slepen. Tot begin 1941 lag het schip in reparatie.


De zwaar beschadigde Lützow in Kiel, april 1940 Bron: Bundesarchiv Bild 101II-MN-1038-06

Op 13 juni 1941 voer de Lützow wederom uit, maar werd al snel weer geraakt door torpedo's van Britse marinevliegtuigen. Tot januari 1942 duurden de reparaties in Kiel. Eindelijk weer klaar, vertrok het schip naar Narvik. Van hieruit moest het de geallieerde konvooien naar Moermansk aanvallen. De Lützow was op 31 december 1942 betrokken bij "Operatie Regenbogen" tegen konvooi JW-51.B. Hierbij werd het schip verscheidene keren getroffen door Brits vuur. In de jaren 1943 en 1944 werd de Lützow aanvankelijk ingezet als trainingsschip. In juni 1944 kreeg ze echter de opdracht om de ijzerertstransporten uit Zweden te escorteren. Op 17 juli trachtte het schip de in het nauw zittende Duitse troepen uit Riga te evacueren, maar moest hier wegens brandstofgebrek van afzien. In plaats hiervan werd luchtafweersteun gegeven in Libau.

Van 6 tot 13 oktober 1944 werd het schip ingezet bij de beschieting van Sovjettroepen aan de Memel. Deze operatie werd doorgezet in november 1944 en vervolgens weer van december 1944 tot maart 1945. Vanaf 9 april 1945 opereerde de Lützow vanuit Swinemünde. Bij een Britse luchtaanval op 16 april 1945 werd het schip hier zwaar beschadigd. Om te voorkomen dat het zou zinken werd de Lützow aan de grond gezet. Haar geschut was echter nog intact, zodat het schip nog als artillerie kon worden ingezet tegen de Sovjets. Op 4 mei 1945 werd de Lützow door de eigen bemanning opgeblazen.

Het wrak van de Lützow werd in het voorjaar van 1946 door de Sovjets geborgen en in dienst genomen bij de marine als artilleriedoel. Tijdens het uitvoeren van experimenten werd het schip op 22 juli 1947 tot zinken gebracht.

Definitielijst

artillerie
Verzamelnaam voor krijgswerktuigen waarmee men projectielen afschiet. De moderne term artillerie duidt in het algemeen geschut aan, waarvan de schootsafstanden en kalibers boven bepaalde grenzen vallen. Met artillerie duidt men ook een legeronderdeel aan dat zich voornamelijk van geschut bedient.
kruiser
Snelvarend oorlogsschip van 8000-15000 ton, geschikt voor diverse taken als verkenning, verkenningsafweer en konvooibescherming.
Operatie Weserübung
Codenaam voor de Duitse inval in Denemarken en Noorwegen. Deze operatie, die begon op 9 april 1940, was bedoeld om Engelse acties in Scandinavië te voorkomen.
Sovjet-Unie
Sovjet Rusland, andere naam voor de USSR.
torpedo
Oorlogswapen, met van een explosieve lading voorzien sigaarvormig lichaam met een voortstuwings- en besturingsmechanisme, bestemd om na lancering via het water zijn weg te zoeken naar vijandelijke schepen en deze door een onderwaterexplosie uit te schakelen.

Technische gegevens


 Naam: Deutschland / Lützow

 Callsign/Registratie:
geen

 Bouwer:
Deutsche Werke, Kiel

 Bouwnummer:
219

 Type/Klasse:
Zware-kruiser, Panzerschiff / Deutschland-klasse

 Waterverplaatsing:
Standaard: 11.600 t
Bouw: 12.630 t
Maximaal: 14.290 t

 Lengte:
186 meter

 Breedte:
20,69 meter

 Diepgang:
7,25 meter

 Aandrijving
8 MAN doppeltwirkende Zweitakt-Diesel Maschinen
(Typ M9Z42/58)
48.390 PS (35.591 kW)

 Snelheid:
28,3 knopen (52 km/u)

 Bereik:
16.900 km (bij 20 knopen)

 Bepantsering:
hoofdgeschuts: 140 mm
romp: 60-80 mm
dek: 18-40 mm

 Bewapening:
2x3 28 cm SK C/28 (L/52)
8x Sk 15 cm L/55
3x2 Flak 8,8 L/75
2x4 53,3 cm torpedolanceerbuizen
2 watervliegtuigen

 Bemanning
951-1150

Definitielijst

Flak
Flieger/ Flugzeug Abwehr Kanone. Duits luchtafweergeschut.
kruiser
Snelvarend oorlogsschip van 8000-15000 ton, geschikt voor diverse taken als verkenning, verkenningsafweer en konvooibescherming.

Kommandanten

Paul Wenneker
Kapitän zur See (Kapitein ter Zee)
15 november 1939
29 november 1939
August Thiele
Kapitän zur See (Kapitein ter Zee)
30 november 1939
18 april 1940
Fritz Krauss
Fregattenkapitän (Kapitein Luitenant ter Zee)
19 april 1940
23 juni 1940
Robert Weber
Korvettenkapitän (Luitenant ter Zee 1e Klasse)
juni 1940
juni 1940
Wolfgang Heller
Kapitänleutnant (Luitenant ter Zee 2e Klasse oudste categorie)
juni 1940
augustus 1940
Leo Kreisch
Kapitän zur See (Kapitein ter Zee) 31 maart 1941
juli 1941
Rudolf Stange
Kapitän zur See (Kapitein ter Zee)
juli 1941
september 1941
Leo Kreisch
Kapitän zur See (Kapitein ter Zee)
september 1941
januari 1942
Rudolf Stange
Kapitän zur See (Kapitein ter Zee)
januari 1942
november 1943
Horst Biesterfeld
Fregattenkapitän (Kapitein Luitenant ter Zee)
november 1943
december 1943
Bodo-Heinrich Knoke
Kapitän zur See (Kapitein ter Zee)
januari 1944
november 1944
Gerhardt Böhmig
Kapitän zur See (Kapitein ter Zee)
november 1944
november 1944
Bodo-Heinrich Knoke
Kapitän zur See (Kapitein ter Zee)
november 1944
april 1945
Ernst Lange
Fregattenkapitän (Kapitein Luitenant ter Zee)
april 1945
mri 2945

Bronnen

- Breyer S., Pocket Battleship Admiral Graf Spee, Schiffer Publishing, 1989
- Gilbey J., Langsdorf of the Graf Spee- Prince of honor, uitgave auteur, 1999
- Koop G. en K.P. Schmolke, Pocket Battleships of the Deutschland Class, Naval Institute Press, 2000
- Feldgrau
- Naval Encyclopedia of World War 2