De website is nu nog groter en beter geworden! Go2War2.nl is vanaf nu volledig samengevoegd met TracesOfWar.nl. Vanaf nu is de sectie Artikelen ook beschikbaar. Veel meer informatie in een groter jasje!

King George V klasse

    Vanwege het in 1922 afgesloten Washington Naval Treaty kon Groot-BrittanniŽ tot 1931 maar twee slagschepen bouwen. De enige schepen die in die periode dan ook op stapel werden gezet waren die van de HMS Nelson-klasse. Na enkele eerder mislukte pogingen riepen de Britten een nieuwe conferentie bijeen op 21 januari 1930. Het resultaat was dat de vloten van slagschepen nog verder dienden te worden teruggedrongen en dat er voor 1936 geen nieuwe bouwprogramma's konden worden opgestart. Politieke ontwikkelingen haalden dit akkoord echter snel in. Duitsland, Frankrijk en ItaliŽ hadden zich vanaf het begin van de jaren 30 alweer gestort op het ontwikkelen en bouwen van grote schepen. De Britse overheid en de Admiraliteit beseften gelukkig snel dat ze nu niet meer konden achterblijven. In 1936 begon men met het opstellen van de benodigde specificaties voor een nieuwe serie slagschepen en in 1937 gingen de ontwerpers aan de slag.

    De schepen waren redelijk traditioneel opgezet, in tegenstelling tot de HMS Nelson-klasse, welke drie koepels met hoofdgeschut bezat die alle drie op het voordek stonden. Op het voordek stonden twee koepels, waarvan de voorste 4 lopen telde en de achterste 2 lopen. Op het achterdek stond 1 koepel met daarin 4 lopen. Het secundaire 5,25 inch geschut was bedoeld als hoofdbewapening tegen vijandelijke vliegtuigen en torpedobootjagers, maar bleek te log, en te langzaam om effectief tegen vliegtuigen op te treden.

    De bepantsering van deze klasse was behoorlijk zwaar en kende ook enkele bijzonderheden. Zo bestond het anti-torpedoschild uit een sandwich van drie compartimenten waarvan de middelste met olie was gevuld. Als de olie nodig was voor de aandrijving, werd deze met zeewater gevuld. De opbouw was zo ontworpen dat de vitale delen een bom van 1000 pond konden weerstaan, wat redelijk zwaar was voor een vliegtuigbom.

    De schepen kregen geen torpedolanceerbuizen, maar werden wel voorzien van twee hangars die elk een vliegtuig konden bergen. De op het dek staande katapults konden ook nog twee vliegtuigen herbergen. Hoewel er in totaal dus vier vliegtuigen konden worden meegenomen werd dit over het algemeen beperkt tot twee. De schepen kregen Supermarine Walrus vliegtuigen in plaats van de geplande Fairey Albacore.

    Technische gegevens bij bouw:

    Klasse: King George V
    Aantal in klasse: 5
    Land: Engeland
    Type: Slagschip
    Waterverpl.: standaard 36.727 BRT
    volledig beladen 42.046 BRT
    Afmetingen: Lengte over alles: 227,07 meter
    Breedte: 31,39 meter
    Diepgang: (volledig beladen) 8,48 meter
    Aandrijving: Vermogen: 110000 shp
    Max. Snelheid: 28,5 knopen
    4 schachten Parsons geschakelde turbines
    8 admiralty 3-drum boilers
    Bepantsering: pantsergordel 381 - 114 mm
    barbettes 330 - 279 mm
    torens 330 - 152 mm
    Bewapening: 10 - 14"/45 Mk VII (2x4, 1x2) (355 mm)
    16 - 5.25"/50 QF Mk I (8x2) (133 mm)
    32 - 2 pdr pompom (4x8)
    2 vliegtuigen
    Bemanning: 1422 man

    Definitielijst

    Slagschip
    Zwaar gepantserd oorlogsschip met geschut van zeer zwaar kaliber.

    Afbeeldingen

    Lijntekening King George V
    Pantserschema

    HMS King George V

    HMS King George V

    Vickers, Barrow

    02-01-1937

    21-02-1939

    11-12-1940

    20-01-1958

    Het eerste schip in deze klasse, de HMS King George V, werd bij haar indienststelling afgeleverd met een luchtafweergeschut dat eigenlijk al verouderd was, namelijk vier Mk VI meerloops 2 ponders en vier twintigloops UP Mk I raketlanceerinstallaties. Het schip kreeg dan ook al binnen een jaar een vernieuwde luchtafweerbatterij. Het werd toegewezen aan het 2e Slagschip Eskader van de Britse Home Fleet met als thuishaven Scapa Flow. Ze zou hier ingedeeld blijven tot in 1943.

    In maart 1941 nam de HMS King George V deel aan haar eerste grote operatie, de raid op de Lofoten, om daarna als konvooibescherming in de Noordelijke IJszee dienst te doen. Vanaf 1 april 1941 werd ze het vlaggenschip en was in mei betrokken bij de jacht op de Bismarck. In februari 1942 nam het samen met de HMS Victorious deel aan de operatie naar TromsŲ ter onderschepping van de Prinz Eugen en de Admiral Scheer. Op 1 mei 1942 raakte het schip beschadigd door dieptebommen van de Britse torpedobootjager HMS Punjabi. Tijdens konvooidienst in zware mist waren de schepen namelijk met elkaar in aanvaring gekomen waardoor de HMS Punjabi zonk en haar dieptebommen explodeerden. De HMS King George V ging in reparatie te Liverpool.

    Tijdens deze reparatie kreeg het schip nieuwe radar en werd het luchtafweergeschut weer uitgebreid. In juli kon ze haar taak weer opnemen. Konvooidiensten volgden tot mei 1943, toen het schip werd verplaatst naar Force H te Gibraltar. Hier neemt het deel aan de invasie van SiciliŽ om hierna in oktober terug te keren naar Scapa Flow.

    Vanaf februari 1944 tot juli 1944 onderging de HMS King George V een grootscheepse verbouwing om haar geschikt te maken voor operaties in het Verre Oosten. Op 15 december 1944 voegde ze zich bij de nieuwe gevormde Britse Pacific Fleet. In de Pacific volgden in januari 1945 luchtaanvallen op Palembang waar het schip als escorte optrad en in februari en maart 1945 nam het deel aan operaties van de US 5th Fleet bij Okinawa. Bij aanvallen in juli 1945 op het vasteland van Japan verkreeg het de eer om als laatste Britse schip haar geschut tegen een vijand te hebben ingezet tijdens de Tweede Wereldoorlog. Haar laatste actie was de aanwezigheid in de baai van Tokio bij de Japanse capitulatie op 2 september 1945.

    Na de Tweede Wereldoorlog keert de HMS King George V terug naar de Home Fleet en ging ze in september 1949 in reserve. In 1957 werd het schip afgevoerd van de actieve lijst en in 1958 gesloopt.

    Afbeeldingen

    UP luchtafweergeschut
    King George V in zwaar weer
    King George V Japan 1945 (foto: US Naval Historical Center)

    HMS Prince of Wales

    HMS Prince of Wales

    Camell Laird, Birk

    02-01-1937

    03-05-1939

    31-03-1941

    10-12-1941

    De HMS Prince of Wales was het tweede schip uit deze klasse van totaal vijf en heeft een korte maar zeer heftige loopbaan gehad tot aan haar ondergang. De bouw van dit schip was in maart 1941 klaar, waarna de proefvaarten en het inwerken van de bemanning op het schip konden beginnen. De HMS Prince of Wales werd gebouwd met dezelfde luchtafweer als het moederschip van de klasse, maar was al wel voorzien van een 40 mm Boforskanon.

    Voordat het schip geheel klaar was met deze 'testen' en 'proeven', werd het samen met de slagkruiser HMS Hood op een missie gestuurd om het slagschip Bismarck en de zware kruiser Prinz Eugen te onderscheppen. Bij het gevecht met deze schepen werd de HMS Hood snel tot zinken gebracht en kreeg de HMS Prince of Wales diverse treffers.

    Na de slag dienden enige beschadigingen te worden gerepareerd en werd de verouderde luchtafweer vervangen door 2 ponders en werd een nieuwe radar gemonteerd. Na de reparatiewerkzaamheden van dit gevecht bracht ze eerste minister Winston Churchill naar de allereerste ontmoeting met de Amerikaanse president Roosevelt op Newfoundland van 9 tot 12 augustus 1941. Een belangrijke, maar weinig spannende klus.

    Na haar trip met Churchill werd ze in de Middellandse Zee ingezet, waar ze zeer succesvol was in gevechten met Italiaanse vliegtuigen rond Malta. Hierop werd haar weinig rust gegund en ging ze op weg naar de Stille Oceaan om de Britse kolonies te verdedigen tegen de Japanners. Op deze reis werd ze vergezeld door de slagkruiser HMS Repulse en een aantal torpedobootjagers, die gezamenlijk op 2 december 1941 in de regio aankwamen. In december werden nog eens zeven 20 mm luchtafweerkanonnen aan de afweer toegevoegd.

    Toen het bericht binnenkwam dat er Japanners op Noord Malakka waren geland, ging ze op weg om de invasievloot te onderscheppen. Op de terugweg van deze onsuccesvolle actie op weg naar de haven van Singapore werd het eskader aangevallen door Japanse vliegtuigen. Zowel de HMS Repulse als de HMS Prince of Wales zonken bij deze actie en waren hiermee de eerste grote oorlogsschepen die op zee alleen door vliegtuigen tot zinken werden gebracht. Het schip was op deze ongelukkige 10 december nog maar 10 maanden oud, maar had inmiddels een gedenkwaardige loopbaan achter de rug.

    Afbeeldingen

    Prince of Wales te Singapore

    HMS Duke of York

    HMS Duke of York

    John Brown, Clydebank

    05-05-1937

    28-02-1940

    04-11-1941

    18-02-1958

    De HMS Duke of York werd voorzien van een modernere luchtafweerbatterij dan haar voorgangers. Zes Mk VI 2 ponders en zes enkelloops 20 mm kanonnen vormden de eerste luchtverdediging. In november 1941 ontving het schip een verbeterde radarinstallatie. Na haar indienststelling nam het de taak over van de HMS Prince of Walesbij de Home Fleet. Haar eerste operatie bestond echter uit het vervoeren van Winston Churchill naar de Verenigde Staten, waarvan het via Bermuda op 30 januari 1942 terugkeerde te Scapa Flow.

    In april 1942 werden nog eens acht extra 20 mm kanonnen toegevoegd aan de luchtafweer. De eerstvolgende maanden opereerde de HMS Duke of York voornamelijk als konvooi-escorte in de Atlantische Oceaan en de Noordelijke IJszee. Dit duurde tot oktober 1942, waarna het schip werd toegewezen aan Force H in Gibraltar. De HMS Duke of York. fungeerde in de Middellandse Zee als vlaggenschip en nam deel aan de landingsoperaties in Noord Afrika. Op 15 november 1942 werd ze afgelost door de HMS Nelson en keerde terug naar Scapa Flow.

    De al indrukwekkende luchtafweer werd in maart 1943 nogmaals uitgebreid door toevoeging van maar liefst vierentwintig 20 mm kanonnen. Na deze operatie werd het schip op 8 mei 1943 aangesteld als vlaggenschip van de Britse Home Fleet. Hierna volgden weer de nodige escortediensten. Naast konvooidienst werden ook aanvalsacties ondernomen. Op 26 december 1943 werd in een vuurgevecht het Duitse schip de Scharnhorst tot zinken gebracht.

    In juni 1944 werden acht 20 mm kanonnen vervangen door twee dubbelloops Mk V kanonnen. Hierna nam de HMS Duke of York deel aan acties tegen het Duitse slagschip de Tirpitz dat voor anker lag in een Noors fjord.

    Tussen september 1944 en maart 1945 werd het schip volledig gereviseerd. Na deze operatie bestond het luchtafweer uit acht 40 mm kanonnen (2x4), 88 tweeponders (8x8 en 6x4) en achtentwintig 20 mm kanonnen(8x2 en 12x1). De hangars en katapults waren verwijderd en nieuwe radar was toegevoegd. Hierna werd de HMS Duke of York naar het Verre Oosten gestuurd, waar ze in juli 1945 in Sydney aankwam. Als vlaggenschip nam ze geen deel aan gevechtsacties, maar was wel aanwezig bij de Japanse overgave in Tokio.

    Van december 1945 tot 6 juni 1946 was het schip gestationeerd in Hong Kong om tussen 11 juli en november te worden gerepareerd. Hierna werd het ingedeeld bij de Home Fleet. Snel hierna ging de HMS Duke of York in reserve om op 18 februari 1958 te worden verkocht als schroot.

    Afbeeldingen

    Duke of York in actie
    Prachtig vooraanzicht

    HMS Anson

    HMS Anson

    Swanhunter- Newcastle

    20-07-1937

    24-02-1940

    22-06-1942

    17-12-1957

    De HMS Anson werd in dienst gesteld met een luchtafweer van zes Mk VI 2 ponders en 18 enkelloops 20 mm kanonnen. Het was het laatste schip uit de klasse dat in dienst werd genomen. De bouw werd tijdelijk stilgelegd om voorrang te geven aan de bouw van vrachtschepen die in die periode veel noodzakelijker waren. Na haar indienststelling werd de HMS Anson toegewezen aan de Britse Home Fleet en kreeg voornamelijk konvooidiensten als taak toegewezen. In december 1942 was het schip betrokken bij de slag in de Barentsz Zee tegen de Lutzow en de Admiral Hipper.

    In de zomer van 1943 werd de luchtafweer opgewaardeerd met maar liefst 22 enkelloops 20 mm kanonnen. In juli 1943 werd de HMS Anson, samen met de Amerikaanse slagschepen USS Alabama en USS South Dakota ingezet bij een afleidingsmanoeuvre tegen de Noorse kust. Tijdens een konvooi-escorte in februari 1944 werd samen met het vliegdekschip HMS Furious een afleidingsactie tegen Duitse kustverdediging in Noorwegen ondernomen (Operatie Bayleaf). Op 3 april maakte het schip deel uit van de aanvalsvloot voor Operatie Tungsten, een aanval op het Duitse slagschip Tirpitz.

    Bij een grootscheepse herinrichting tussen juli 1944 en maart 1945 kreeg de HMS Anson twee vierloops 40 mm kanonnen, vier Mk VII vierloops 2 ponders en twee dubbelloops 20 mm kanonnen toegevoegd. Deze laatste twee zijn later weer vervangen door twee vierloops Mk VII 2 ponders. Ook bij de HMS Anson werden alle faciliteiten voor de vliegtuigen verwijderd.

    Na deze operatie voer het schip samen met de HMS Duke of York naar het Verre Oosten, waar ze verder geen actie zag. Op 29 augustus 1945 maakte het als vlaggenschip deel uit van de bezettingsmacht voor Hong Kong, alwaar ze als bewakingsschip tot juni 1946 dienst bleef doen. Terug in Scapa Flow werd de HMS Anson ingezet als trainingsschip, om op 30 april 1957 als schroot te worden verkocht.

    Afbeeldingen

    HMS Howe

    HMS Howe

    Fairfield-Glasgow

    01-06-1937

    09-04-1940

    29-08-1942

    02-06-1958

    Ook de bouw van de HMS Howe werd tijdelijk uitgesteld. Oorspronkelijk werd de HMS Howe in dienst gesteld met een luchtafweer van zes Mk VI achtloops 2 ponders en 18 enkelloops 20 mm kanonnen. Zij kwam te varen bij de Home Fleet en kreeg voornamelijk escortediensten toegewezen.

    In het midden van 1942 werden nog eens 22 enkelloops 20 mm kanonnen toegevoegd. Hierna volgden weer de nodige konvooi-escortes om in maart 1943 te worden toegevoegd aan Force H voor de invasie van SiciliŽ. Samen met de HMS King George V werden afleidingsbombardementen uitgevoerd, waarna de HMS Howe tijdelijk werd gestationeerd in Algiers. Op 7 september voer het schip echter weer uit voor ondersteuning van de landingen bij Salerno. Na de ineenstorting van ItaliŽ maakte het deel uit van de bezettingsmacht voor Taranto, waarna het samen met de HMS King George V de gecapituleerde Italiaanse vloot escorteerde naar Malta. Na een tijdelijke stationering in AlexandriŽ, voer het schip op 1 oktober 1943 weer naar huis.

    Tussen december 1943 en mei 1944 volgde een grootscheepse herinrichting waarbij twee vierloops 40 mm Bofor kanonnen, twee achtloops Mk VI 2 ponders en vier 20 mm kanonnen werden toegevoegd. De voorzieningen voor vliegtuigen werden verwijderd. Op 3 augustus 1944 arriveerde de HMS Howe in Ceylon om te worden toegevoegd aan de Britse Eastern Fleet. Op 24 augustus ondersteunde ze de raid tegen Padang op Sumatra (Operatie Banquet) en in september de raid tegen Sumatra en de Nicobar Eilanden met de HMS Victorious (Operatie Light).

    Na de vorming van de Britse Pacific Fleet werd de HMS Howe vlaggenschip. In december 1944 arriveerde het te Sydney, om daar tot februari 1945 te vertoeven. Als onderdeel van Task Force 57 nam de HMS Howe deel aan aanvallen op Formosa en de operaties bij Okinawa.

    Een nieuwe herbewapening tussen juni 1945 en september 1945, voegde aan de aanwezige luchtafweer nog eens toe: zes vierloops Mk VII 2 ponders en 18 enkelloops 40 mm Bofor kanonnen, terwijl alle enkelloops 20 mm kanonnen werden verwijderd. Hierna werd de HMS Howe toegevoegd aan de Britse East Indies Fleet, waar ze de HMS Nelson verving. Vervolgens vertrok de HMS Howe weer naar thuiswateren om bij de Home Fleet de HMS Queen Elizabeth te vervangen in januari 1946. Diverse verbouwingen volgden en het schip werd eigenlijk alleen nog maar als trainingsschip gebruikt. In 1958 werd de HMS Howe gesloopt.

    Afbeeldingen

    Bronnen

    - Drift F. van der, De King George V Klasse, oorspronkelijk artikel op Go2War2, STIWOT, 2002
    - Middlebrook M. en P. Mahoney, The Loss of the Prince of Wales and the Repulse, Penguin, UK, 1994
    - Preston A., Jane's Fighting Ships of WW2, 1944 edition, Studio, 1989
    - World War 2 Cruiser Operations

    Gerelateerde bezienswaardigheden