Inleiding

    Toen in april 1940 de Duitse troepen Noorwegen binnenvielen had het land meer dan honderd jaar geen oorlog gekend. Het land had dan ook nagenoeg geen noemenswaardig leger. De overheid stond op het standpunt dat een land als Noorwegen zich toch nooit tegen de grootmachten zou kunnen wapenen.

    Ten tijde van de invasie van Finland door de Sovjet-Unie (Winteroorlog) was enigszins een kentering ontstaan. Grote delen van het bestaande Noorse leger waren naar het noorden gestuurd om een mogelijke Sovjetinvasie af te wachten. Toen in maart 1940 de wapenstilstand werd getekend, liet men dit leger echter weer huiswaarts keren. Tijdens de Duitse invasie op 8 april 1940 was men nog maar net begonnen met het opnieuw mobiliseren. Ondanks tekortkomingen wisten de Noren het de Duitse aanvaller nog behoorlijk moeilijk te maken. Uiteindelijk moest de regering zich op 9 juni 1940 overgeven.

    Definitielijst

    invasie
    Gewapende inval.
    Sovjet-Unie
    Sovjet Rusland, andere naam voor de USSR.

    Afbeeldingen

    De Noorse vlag

    Opbouw en organisatie

    Opbouw

    De Noorse defensie stond onder het bevel van koning Haakon VII als opperbevelhebber en kon bij een algehele mobilisatie een legermacht van 10.000 man op de been brengen. Hierin werd de koning direct bijgestaan door de Noorse minister van Defensie Birger Ljungberg. Het leger was geheel opgebouwd volgens het principe van dienstplicht. Slechts een kader van officieren en ondersteunend personeel was in professionele dienst.

    Voor de landmacht was het land opgedeeld in zes militaire districten met hoofdkwartieren in Halden, Oslo, Kristiansand, Bergen, Trondheim en Harstad. Daarboven stond het Hærens OverKommando (Algemeen Hoofdkwartier) met als bevelhebber Kommanderende General General-major Kristian Laake. In vredestijd werd slechts een klein aantal manschappen in dienst gehouden. Na mobilisatie zouden deze aantallen moeten uitgroeien tot volledige divisies. In ieder militair district zetelde een hoofdkwartier van een divisie. De divisies werden echter niet gebruikt om de strijd te voeren. Dit waren puur administratieve organisaties bedoeld voor de mobilisatie. Formeel telde ieder district twee of drie infanterieregimenten. Tijdens oorlogstijd echter werd de basis in ieder district gevormd door een infanteriebrigade, zodat het operationele leger zes infanteriebrigades telde. Elke brigade bestond uit vier infanteriebataljons, een artilleriebataljon en een fietscompagnie en werd aangevuld met meerdere onafhankelijke bataljons. Per militair district kon hier enig verschil in ontstaan afhankelijk van de snelheid van mobilisatie. Het was ook niet per definitie zo dat een infanterieregiment in haar geheel werd ondergebracht in een infanteriebrigade. Ook hierin konden, afhankelijk van de snelheid van mobilisatie en plaats van aanval, verschillen ontstaan.

    Een infanterieregiment telde 3.750 manschappen die over het algemeen waren bewapend met het Krag-Jorgensen M1894 geweer. De ondersteunende wapens bestonden uit 6,6 mm Madsen lichte machinegeweren en Colt-Browning M29 zware machinegeweren. Daarnaast beschikte men over mortieren.

    Het Noorse leger kende ook een aantal cavalerie-eenheden. Dit waren de mobiele eenheden binnen het leger. De cavalerie opereerde veelal onafhankelijk en had tot taak vijandelijkheden te verstoren, zodat de infanterie zich kon opstellen. Nagenoeg alle cavalerie-eenheden waren uitgerust met ski’s. De artillerie maakte gebruik van Kongsberg 120 mm houwitsers en Ehrhardt 75 mm M1901 veldgeschut. Voor wat betreft het luchtafweergeschut maakte men gebruik van Madsen 20 mm mitrailleurs en Kongsberg 75 mm M1932 luchtafweergeschut.

    De luchtmacht maakte deel uit van de landmachtorganisatie en bestond uit drie eskaders: een jacht-, een bommenwerper- en een verkenningseskader. De organisatie telde 76 toestellen en 940 man personeel. Bij de Duitse aanval werden de meeste toestellen op de grond vernield. Desondanks konden vooral de Noorse Gloster Gladiator jagers nog enige tijd van zich afbijten.

    De marine bestond uit een vloot, kustartillerie en een luchtwapen. Ondanks het feit dat de meeste wapens zeer waren verouderd, wist men de Duitse aanvaller behoorlijk partij te geven.De vloot telde 113 schepen, waaronder 2 kruisers, 10 mijnenleggers, 7 torpedobootjagers, 17 torpedoboten, 9 onderzeeboten, 8 mijnenvegers en 58 patrouillevaartuigen. Van al deze schepen wisten er 13 na de strijd uit te wijken naar Groot-Brittannië. Het kustgeschut was vooral geconcentreerd rond de batterijen Oscarborg, Oslofjord, Kristiansand en Bergen Agdenes. Vooral dit geschut was verantwoordelijk voor het tot zinken brengen beschadigen van diverse Duitse oorlogsbodems. Het marineluchtwapen was zeer klein en heeft maar een bescheiden rol gespeeld tijdens de vijandelijkheden.

    Definitielijst

    artillerie
    Verzamelnaam voor krijgswerktuigen waarmee men projectielen afschiet. De moderne term artillerie duidt in het algemeen geschut aan, waarvan de schootsafstanden en kalibers boven bepaalde grenzen vallen. Met artillerie duidt men ook een legeronderdeel aan dat zich voornamelijk van geschut bedient.
    brigade
    Bestond meestal uit twee of meer Regimenten. Kon onafhankelijk of als een deel van een Divisie dienen. Soms waren ze deel van een Korps in plaats van een Divisie. In theorie bestond een Brigade uit 5.000 - 7.000 man.
    cavalerie
    In het Engels Calvary. Oorspronkelijk een aanduiding voor bereden troepen. In de Tweede Wereldoorlog de aanduiding voor gepantserde eenheden. Belangrijkste taken zijn verkenning, aanval en ondersteuning van infanterie.
    divisie
    Bestond meestal uit tussen de een en vier Regimenten en maakte meestal deel uit van een Korps. In theorie bestond een Divisie uit 10.000 - 20.000 man.
    infanterie
    Het voetvolk van een leger (infanterist).
    mobilisatie
    Een leger in staat van oorlog brengen, dus eigenlijk de overgang van vredestoestand naar oorlogstoestand. Het Nederlandse leger werd gemobiliseerd op 29 augustus 1939.

    Afbeeldingen

    De Oorlogsvlag

    Algemene indeling

    Het Noorse leger was ten tijde van de Duitse inval op 9 april 1940 nog maar net begonnen met mobiliseren. Met deze mobilisatie werd in een ijltempo doorgegaan, terwijl men al volop in gevecht was. Hierdoor week de uiteindelijke opbouw behoorlijk af van het mobilisatieplan. In onderstaande tabellen, trachten we een beeld te scheppen van de uiteindelijke organisatie in die hectische dagen.

    Hærens OverKommando- Legerhoofdkwartier
    Kommanderende General

    Oslo

    General-major Kristian Laake
    vanaf 11 april
    General-major Otto Ruge
    Generalstaben (HOK) Oslo
    Krigsskolen (Krijgsschool) Oslo Major Lauritz G. Bryhn
    Befalsskolen for Kavaleriet
    (cavalerieschool)
    Oslo Ritmester Harald Broch
    Befelsskolen for Hærens artillerie (Artillerieschool) Oslo
    Befalsskolen for Ingeniørvåpenet (Genieschool) Oslo
    Kaptein Hans Løken
    Motor. 12 cm haub bat. Høytorp fort- Fossumstrøket 8x 12 cm houwitser m/32
    Motor. 10,5 cm kan. bat. Høytorp fort- Fossumstrøket 12x 10,5 cm
    Luftvarnsregiment (Luchtafweerregiment) Oslo Apart behandeld
    Flyregiment (luchtvaartregiment) Oslo Apart behandeld
    Garden (Gardebataljon) Oslo
    D.K. 1 (1.Divisjon kommando) Halden General-major Carl Erichsen
    1. Divisjon skole Halden Kaptein Fritzner
    1. Brigade Oslo
    Infanteriet Regiment 1 Østfold Infanteriet Regiment Major J.T. Hagle
    Infanteriet Regiment 2 Jegerkorpset Infanteriet Regiment Oberst O.J. Broch
    Infanteriet Regiment 3 Telemark Infanteriet Regiment Oberst E. Steen
    Kavalleriet Regiment 1 Akershus DR Oberst E. Astrup
    Artilleriet Regiment 1 Akershus AR Oberst C. Frølich-Hansen
    D.K. 2 (2.Divisjon kommando) Oslo General-major Hvinden Hauf
    2. Divisjon Skole Oslo Kaptein A.T. Sunde
    2. Brigade Oslo
    Infanteriet Regiment 4 Akershus IR Obetst T.H. Dahl
    Infanteriet Regiment 5 Østoppland IR Oberst Hiorth
    Infanteriet Regiment 6 Vestoppland IR Oberst C. Mork
    Kavalleriet Regiment 2 Oppland DR Oberst J. Jensen
    Artilleriet Regiment 2 Oppland AR Oberst O. Nordlie
    D.K. 3 (3.Divisjon Kommando) Kristiansand General-major E. Liljedahl
    3. Divisjon Skole
    3. Brigade
    Infanteriet Regiment 7 Agder IR Oberst L.A. Gladstad
    Infanteriet Regiment 8 Rogaland IR Oberst Spørck
    Motormitr. kompanie Madlamoen
    D.K. 4 (4.Divisjon Kommando) Bergen
    4. Divisjon Skole Bergen
    4. Brigade Oberst G. Östbye
    Infanteriet Regiment 9 Nordaland IR
    Infanteriet Regiment 10 Sogn og Fjordane IR
    D.K. 5 (5.Divisjon Kommando) Trondheim General-major Jacob Ager Laurantzon
    5. Divisjon Skole Trondheim
    5. Brigade
    Infanteriet Regiment 11 Møre IR- Molde Oberst D. Thue
    Infanteriet Regiment 12 Sør-Trøndelag IR- Trondheim en Værnes Oberst E. Frisvold
    Infanteriet Regiment 13 Nord-Trøndelag IR- Steinkjer Oberst O.B. Getz
    Kavalleriet Regiment 3 Trøndelag DR- Rinnleiret Oberst A. Wettre
    Artilleriet Regiment 3 Trøndelag AR- Trondheim en Værnes Oberst O.S. Strugstad
    D.K. 6 (6.Divisjon Kommando) Nord Norge- Harstad General-major Carl Gustav Fleischer
    6. Divisjon Skole
    6. Brigade Harstad
    Infanteriet Regiment 14 Sør-Hålogaland IR- Mosjøen
    Infanteriet Regiment 15 Nord-Hålogaland IR- Narvik
    Infanteriet Regiment 16 Troms IR- Tromsø

    Definitielijst

    artillerie
    Verzamelnaam voor krijgswerktuigen waarmee men projectielen afschiet. De moderne term artillerie duidt in het algemeen geschut aan, waarvan de schootsafstanden en kalibers boven bepaalde grenzen vallen. Met artillerie duidt men ook een legeronderdeel aan dat zich voornamelijk van geschut bedient.
    Brigade
    Bestond meestal uit twee of meer Regimenten. Kon onafhankelijk of als een deel van een Divisie dienen. Soms waren ze deel van een Korps in plaats van een Divisie. In theorie bestond een Brigade uit 5.000 - 7.000 man.
    houwitser
    Ook bekend als Haubitze (Du) of Howitser (En). Houwitser is een krombaan geschut. Schiet dus met een kromme baan en heeft daardoor een minder grote reikwijdte. Deze kan voor een 155mm houwitser toch nog bij 18 km liggen
    kompanie
    Maakte meestal deel uit van een Bataillon of een Abteilung en bestond uit een aantal Züge. In theorie bestond een Kompanie uit 100 - 200 man.
    mobilisatie
    Een leger in staat van oorlog brengen, dus eigenlijk de overgang van vredestoestand naar oorlogstoestand. Het Nederlandse leger werd gemobiliseerd op 29 augustus 1939.
    Regiment
    Onderdeel van een divisie. Een divisie bestaat uit een aantal regimenten. Bij de landmacht van oudsher de benaming van de grootste organieke eenheid van één wapensoort.

    Afbeeldingen

    Vlag van de Stafchef

    Luchtafweer en legerluchtmacht


    Luftvernet-luchtafweer
    Luftvarnsregiment
    Regiment stab Oslo
    skole Oslo
    Östlandet
    lufv. kommando
    Oslo
    Oslo luftvern Oslo 5 batterijen met elk twee 7,5 cm M/16 en M/32 geschut, vijf 150 cm zoeklichten en 15 luchtafweermitrailleurs
    Kjeller luftvern Vliegbasis Kjeller- Oslo 2 batterijen met elk twee 7,6 cm geschut, vier zoeklichten en vier luchtafweermitrailleurs
    Horten luftvern Marinevliegkamp Horten 2 batterijen met elk twee 7,5 cm M/16 geschut en zes luchtafweermitrailleurs
    Kongsberg luftvern Kongsberg 2 batterijen met elk twee 7,6 cm geschut en vier luchtafweermitrailleurs
    Raufoss luftvern Raufoss 2 batterijen met elk twee 7,5 cm M/32 geschut en vier luchtafweermitrailleurs
    Rjukan luftvern Rjukan 3 batterijen met elk twee 40 mm Bofors kanonnen en zeven luchtafweermitrailleurs
    Heröya luftvern Heröya 2 batterijen met elk twee 40 mm Bofors kanonnen en drie luchtafweermitrailleurs
    Bergen luftvern Bergen 3 batterijen met elk twee 7,5 cm M/16 geschut en zes luchtafweermitrailleurs
    Maskinkan batt. Nord Norge Setermoen 4- 40 mm Bofors kanonnen en twee luchtafweermitrailleurs
    Ten dienste van de kustbatterijen:
    Oscarsborg luftvern Oscarsborg 1 batterij met twee 40 mm Bofors kanonnen en drie luchtafweermitrailleurs
    Oslofjord festning luftvern Oslofjord 1 batterij met twee 40 mm Bofors kanonnen en acht luchtafweermitrailleurs
    Kristiansands festnings luftvern Kristiansand 1 batterij met twee 7,5 cm kanonnen en twee luchtafweermitrailleurs
    Agdenes festnings luftvern Trondheimsfjord zes luchtafweermitrailleurs
    Fossumströkets luftvern Mysen vier tot zes luchtafweermitrailleurs

    Hærens flyvåpen- legerluchtmacht
    Flyregimentet
    Bombervingen Sola 4- Caproni Ca 310
    3 of 4- Fokker C.V
    2- de Havilland Tiger Moth
    Speidervingen Onbekend aantal Fokker C.V
    Jægervingen 9- Gloster Gladiator
    Trøndelag flyveafd. Værnes 9- Fokker C.V
    1- de Havilland Tiger Moth
    Hålogaland flyveafd. Bardufoss 6- Fokker C.V

    Definitielijst

    Regiment
    Onderdeel van een divisie. Een divisie bestaat uit een aantal regimenten. Bij de landmacht van oudsher de benaming van de grootste organieke eenheid van één wapensoort.

    Afbeeldingen

    De vlag van de Luchtmachtbevelhebber
    Een 40 mm Bofors kanon (Foto van Mårtensson R., Norway 1940)
    Caproni Ca 310 (Foto van Mårtensson R., Norway 1940)

    Fortificaties


    Fortificaties
    Kustverdediging
    Oscarsborg festning 1. Sjoforsvarsdistrikt Oberst B. Eriksen
    Söndre Kaholmen 3- 28 cm Krupp
    3- luchtafweer machinegeweren
    Håöya 2- 12 cm gechut
    Kopås 3- 15 cm geschut
    2- zoeklichten
    Husvik 2- 5,7 cm geschut
    Nesset 3- 5,7 cm geschut
    Nordre Kaholmen 3- 45 cm torpedolanceerbuizen
    2- 5,7 cm geschut
    Seiersten 2- 40 mm Bofors
    Oslofjord festning 1. Sjoforsvarsdistrikt Oberstlöytnant K. Notland
    Håøy fort 2- 21 cm geschut
    2- 12 cm geschut
    4- 6,5 cm geschut
    6- luchtafweer machinegeweren
    1- 90 cm zoeklicht
    116 manschappen
    Måkerøy fort 2- 30,5 cm houwitsers
    2- zoeklichten
    3- luchtafweer machinegeweren
    89 manschappen
    Bolærne fort 3- 15 cm geschut
    4- 12 cm geschut
    6- luchtafweer machinegeweren
    1- 150 cm zoeklicht
    1- 90 cm zoeklicht
    186 manschappen
    Rauøy fort 4- 15 cm geschut
    2- 6,5 cm geschut
    2- 40 mm Bofors
    9- luchtafweer machinegeweren
    1- 150 cm zoeklicht
    2- 110 cm zoeklichten
    249 manschappen
    Kristiansand festning 1. Sjoforsvarsdistrikt Oberstlöytnant O.A. Fosby
    Oddoröya fort 2- 21 cm geschut
    4- 24 cm houwitsers
    6- 15 cm geschut
    2- 6,5 cm geschut
    2- 7,5 cm luchtafweer geschut
    2- Colt luchtafweer machinegeweren
    3- 110 cm zoeklichten
    175 manschappen
    Gleodden batterij 3- 15 cm geschut
    2- 6,5 cm geschut
    Bergen festning 2. Sjoforsvarsdistrikt Oberst G.I. Willoch
    Kvarven 3- 21 cm geschut
    3- 24 cm houwitsers
    2- 110 cm zoeklichten
    2- 7,5 cm luchtafweer geschut
    6- luchtafweer machinegeweren
    3- 45 cm torpedolanceerbuizen
    Hellen 3- 21 cm geschut
    3- luchtafweer machinegeweren
    1- 110 cm zoeklicht
    Lerøy 2- 6,5 cm geschut
    1- 90 cm zoeklicht
    Færøy 2- 6,5 cm geschut
    1- 90 cm zoeklicht
    Herdla 2- 6,5 cm geschut
    1- 110 cm zoeklicht
    Håøy 2- 5,7 cm geschut
    1- 110 cm zoeklicht
    Sletta 2- 7,5 cm geschut
    2- luchtafweer machinegeweren
    Öyord 2- 7,5 cm geschut
    2- luchtafweer machinegeweren
    Agdenes festning 2. Sjoforsvarsdistrikt Oberstlöytnant F. Jacobsen
    Hysnes 2- 21 cm geschut
    2- 15 cm geschut
    2- 6,5 cm geschut
    1- 110 cm zoeklicht
    3- luchtafweer machinegeweren
    Brettingen 2- 21 cm geschut
    3- 15 cm geschut
    2- 6,5 cm geschut
    1- 110 cm zoeklicht
    3- luchtafweer machinegeweren
    Hambåra 2- 15 cm geschut
    3- luchtafweer machinegeweren
    1- 110 cm zoeklicht
    Grensfortificaties
    Sarpsborg festning Distrikt kommando 1 Major M.K. Arctander
    Greåker fort 2- 12cm Schneider Caret geschut
    2- 7,5 cm M/01 veldgeschut
    Ravnebergets batteri 2- 10,5 cm L/28 geschut
    4- 7,5 cm geschut
    Fossumstrøkets festning Distrikt kommando 1 Oberstlöytnant L. Rodtwitt
    Høytorp fort 2- 12 cm Schneider Canet geschut
    2- 7,5 cm geschut
    8- 8,4 cm Krupp M/1887 geschut
    4- 12 cm houwitsers
    4- 7,5 cm M/01 geschut
    Trøgstad fort 2- 12 cm Schneider Canet geschut
    2- 7,5 cm geschut
    8- 8,4 cm Krupp M/1887 geschut
    4- 7,5 cm M/01 geschut
    Kongsvinger festning Distrikt kommando 2 Major E. Hoch-Nielsen
    Gullbekfortet 2- 12 cm Schneider Canet geschut
    Vardefortet 2- 12 cm Schneider Canet geschut

     

    Afbeeldingen

    21 cm geschut Kvarven/Bergen (Foto van Mårtensson R., Norway 1940)
    Torpedolanceerbunker (Foto van Mårtensson R., Norway 1940)

    Noorse marine


    Noorse Marine
    Øverkommando Kontreadmiral H.E. Diesen
    Admiralstaben Admiralstabens etterretnings
    og sambandsavdelning (verbindingsdienst)
    1. Sjoforsvarsdistrikt- Horten
    Sjøforsvarssjef (bevelhebber) Kontreadmiral J. Smith-Johannsen
    Horten luftvern (luchtverdediging) 1. Flyavdelning 8- M.F.11
    1- Heinkel He 115 a-2
    2- D.T.2
    2- M.F.10
    Marinens flystasjon (vliegbasis) Karljohansvern
    Marinens flystasjon Kristiansand
    1. Mineleggerdivisjon (mijnenlegger divisie) Laugen (I)
    Glommen
    Nor
    Vidar
    3. Torpedobatdivision (torpedoboot divisie) Jo
    Grib
    Ravn
    Ørn
    Lom
    Ytre Oslofjord Sjøforsvarsavsnitt Avsnittsjef Kommandør E. Tandberg-Hansen
    1. Undervannsbatdivisjon (onderzeebootdivisie) A 2
    A 3
    A 4
    Sarpen
    1. Minesveiperdivisjon (mijnenvegerdivisie) Hauk
    Falk
    Hvas
    Kjæk
    3. Minesveiperdivisjon Otra
    Rauma
    Oslofjord bevoktningsavd (patrouilleboot eskader) Farm, ds Pol III, Skudd I, Skudd II, Oter I, Hvall II, Hvall III, Treff, Ramoen, Sætre, Beta
    Oskarsborg Sjøforsvarsavsnitt
    Oskasrborg bevoktningsavd ds Alpha
    Furu
    Kranfartøy 2
    Kristiansand Sjøforsvarsavsnitt Odin
    Gyller
    2. Torpedobatdivision Kjell
    Skarv
    Teist
    2. Undervannsbatdivisjon B 2
    B 5
    10. Bevoktningsdivisjon Lynn, Kvik, Blink
    11. Bevoktningsdivisjon William Barents, Firern, Lyngdal, Hval IV, Hval VI, Hval VII
    2. Sjoforsvarsdistrikt- Bergen
    Sjøforsvarssjef Kontreadmiral C. Tank-Nielsen
    Olav Tryggvason (mijnenlegger in reparatie te Horten)
    B 6
    Sperm, Hval V, Commonwealth, Motorbåt nr 7
    1. Jagerdivisjon (torpedobootjagers) Garm
    Troll
    Draug
    Æger (geleend van 2.Jagerdivisjon)
    1. Torpedobatdivisjon Snøgg
    Stegg
    4. Torpedobatdivision Storm
    Brand
    Sæl
    Marinens flystasjon Bergen
    2. Flyavdelning 7- M.F.11
    2- Heinkel He 115 a-2
    3- D.T.2
    Sola sjøflygruppe
    Trøndelag sjøflygruppe
    Haugesund gruppesentral Kustwacht
    Bergen Sjøforsvarsavsnitt Bergen Oberst G.I. Willoch
    Rundøy
    Andenes
    2. Mineleggerdivisjon
    2. Minesveiperdivisjon
    12. Bevoktningsdivisjon
    13. Bevoktningsdivisjon
    Trøndelag
    Sjøforsvarsavsnitt
    Trøndelag Korvetten-kaptån O. Bergersen
    Sleipner (geleend van 2.Jagerdivisjon)
    Trygg (geleend van 1.Torpedobåtdivision)
    Haug II, Haug III
    5. Torpedobatdivision Skrei
    Sild
    Laks
    14. Bevoktningsdivisjon Heilhorn, Stenkjær, Fosen, Nauma
    3. Sjoforsvarsdistrikt- Nordland
    Sjøforsvarssjef Kontreadmiral L.Hagerup
    Heimdal, Nordkapp, Thorod, Kvitøy, Svalbard II, Syrian, Torfinn I, Aud I
    3. Flyavdelning 2- M.F.11
    3- Heinkel He 115 a-2
    Ofotenavdelningen 1. Pansarskipdivisjon (pantserschipdivisie) Norge
    Eidsvold
    3. Undervannsbatdivisjon B 1
    B 3
    Lyngen
    Bevoktningsavdelning Michael Sars, Senja, Kelt
    Finnmarksavdelningen Bevoktningsavdelning Fridtjof Nansen, Børtind, Nordhav II, Rossfjord, Spanstind

     

    Definitielijst

    Commonwealth
    Geheel van onafhankelijke staten rond Groot-Brittannië. Het kon bijvoorbeeld voorkomen dat er in een bommenwerper een Engelse piloot, Schotse co-piloot, navigator uit Wales, Noord-Ierse, Canadese, Zuid-Afrikaanse, Australische of Nieuw-Zeelandse boordschutters waren.
    divisie
    Bestond meestal uit tussen de een en vier Regimenten en maakte meestal deel uit van een Korps. In theorie bestond een Divisie uit 10.000 - 20.000 man.

    Afbeeldingen

    Vlag van de Marine bevelhebber
    M.F. 11 (Foto van Mårtensson R., Norway 1940)

    Bronnen

    - Mollo A., The Armed Forces of World War II, Silverdale Books, Leicester, 2001
    - Mårtensson R.,Norway 1940