Oproep: Treinbeschieting bij Hattemerbroek op 20 juni 1944

Door Ludmilla van Santen

Honderden geallieerde vliegtuigen beschoten na D-day in Nederland de Duitse doelen, maar ook passagierstreinen vielen ten prooi. Regelmatig cirkelde de piloot eerst enkele rondjes boven de trein om de machinist en passagiers een veilig heenkomen te geven. Toch vielen er regelmatig slachtoffers, ook rond Wezep waar de Duitsers hun opslag en schietbanen hadden.


Op verzoek van nabestaanden onderzoekt Ludmilla van Santen voor de Stichting Behoud Oorlogsherinneringen Stibo een van de vele treinbeschietingen. Dankzij bronnen bij o.a. TracesOfWar, de Spoorwegen en het Streekarchief komt er meer duidelijkheid.

Het is wederom een warme zomerdag als op dinsdag 20 juni 1944 om 10.20 de sneltrein 1504 van Groningen-Zwolle-Amersfoort-Utrecht binnen de gemeente Oldebroek onder vuur wordt genomen. De beschieting is bekend als ‘Hattemerbroek’ maar diverse bronnen geven tegenstrijdige informatie over de juiste locatie, ‘het traject tussen Hattemerbroek en Wezep’, of mogelijk ‘ten zuiden van Wezep’.

De 28-jarige Piet Blokker uit Haarlem zat in die trein, samen met zijn vrouw. Vanwege het voedseltekort hadden zij hun dochtertje van net twee jaar oud naar familie in Friesland gebracht. Op de terugweg werd de trein beschoten en stopte midden in het veld. Piet wist dat de piloten altijd met de rug in de zon aanvielen; direct brengt hij zijn vrouw buiten de trein in veiligheid. Vervolgens rent hij naar de trein terug omdat hij zag dat oudere passagiers de hoge afstap niet konden maken vanuit de trein naar de grond. Tot 4 keer is hij teruggegaan om mensen hierbij te helpen en ze op een veilige plek te brengen.

Dan wordt hij zelf getroffen door kogels uit de aanvallende jager. Als het gevaar is geweken en er hulp is gekomen, blijkt hij zwaargewond in het korenveld te liggen, zijn buik ligt open. Omdat een slokje water wordt ontraden door omstanders, legt iemand onverwacht een natte doek op zijn voorhoofd. Van de schrik sterft hij, in het bijzijn van zijn vrouw. Zijn overlijdensakte geeft de tijd aan van half elf. Lang wordt binnen de familie gedacht dat hij het enige slachtoffer was, maar in totaal sterven op deze plek nog vier mensen: Johannes B. Martinus (45) uit Zutphen, Duco Stadig (21) uit Kampen, Johannes J.P. de Lange (42) uit Hardenberg en Andries van der Wal (16) uit Amsterdam.

Minimaal 7 gewonden werden vervoerd naar het Sophia-ziekenhuis in Zwolle. Die middag overleed Jan C. Bernouw (30) uit Utrecht en de volgende dag Jacobus Engel (17) uit Amsterdam. De treinbeschieting ‘bij Hattemerbroek’ kent dus 7 doden en minstens 5 gewonden. Er zou een herdenkingsplek zijn geweest (waar?) en anders is het misschien een mooie gedachte om hier een plek voor te maken.

Oproep:
Wie weet nog te vertellen over deze gebeurtenis, wie was getuige van de heldenmoed van Piet Blokker? Ludmilla van Santen kunt u bereiken via info@oorlogsherinneringen.nl of via 06-25595624.

Gebruikte bron(nen)