Fout Helmond: Twee landwachters en de arrestatie van Jozef Evers

De Tweede Wereldoorlog wordt vaak beschreven, zo ook in Helmond. De verzetsmannen, onderduikers, slachtoffers en geallieerde acties komen vaak aan bod. Wat minder vaak voorkomt is het verhaal van de andere kant. De Helmondse bevolking die de verkeerde keuze maakte. Zij die met de Duitsers heulden. Soms een beetje fout, soms heel erg fout. We zullen proberen in deze serie een aantal van deze verhalen te behandelen. Geanonimiseerd, dat wel.

Meneer H. was lid van de N.S.B. en het N.A.F. (Nederlands Arbeidsfront). Hij was bij de Nederlandse Landwacht gegaan waar hij enkel de laatste 14 dagen van de oorlog als chef van de Landwacht in Helmond diende. N.S.B.-burgemeester Maas had hem verteld dat de Landwacht enkel ter bestrijding van de zwarte handel was. Volgens de verdachte had hij als chef van de Landwachters niet veel te vertellen: "de politiemannen van de Arbeids-controle waren de kwaje lui".

De arrestatie van Jozef Evers was volgens de verdachte de schuld van Landwachter J. De rechtbankverslaggever schreef over Evers dat hij "naar Duitsland is vervoerd en daarvan tot op heden niet terugkeerde." Evers werd eerst naar Kamp Amersfoort gebracht en overleed uiteindelijk op 31 mei 1945 in Oost-Europa. Dit is slechts een administratieve datum, de echte datum en plaats van overlijden is tot op heden niet bekend.

In een interviewreeks met Heemkundekring Helmont schreef de heer Verhoeven na de oorlog over Evers: "Die jongen was ondergedoken in Bakel bij een boer, die moest daar werken. Die moest kostgeld betalen en die moest bonnen geven. En bonnen had hij natuurlijk niet en zodoende [...] was die jongen opgepikt. Hij is nooit meer terug gekomen. Die was verraden door een zekere meneer J., NSB-er."

De president van het tribunaal vroeg nog aan H.: "je voelde je zeker toch niet populair in Helmond?" Hij reageerde daarop met: "ik heb geen last van de mensen gehad". Waarop de president terugkaatste: "Maar de mensen wel van jou!"

H. werd uiteindelijk veroordeeld tot een gevangenisstraf van 10 jaar, zonder aftrek van voorarrest, wat zou betekenen dat hij tot 1956 gevangen zou hebben gezeten. Of dat ook daadwerkelijk is gebeurd hebben we niet kunnen achterhalen. Tevens werd hij veroordeeld tot ontzetting uit het passief en actief kiesrecht. Hij mocht hierdoor niet meer stemmen of zichzelf kiesbaar stellen.

Waar H. in juli 1946 voor het tribunaal stond, zou Landwachter J. pas eind 1946 voor het tribunaal verschijnen. Hij was ook lid geweest van de N.S.B. en de N.A.F. Hij was ook op verzoek van burgemeester Maas aangesteld als hulplandwachter. Daarnaast had hij gewerkt op het Marinebekleidungslager in Helmond. Volgens de rechtbankverslaggever waren er gunstige getuigenverklaringen. J. werd vrijgelaten en ontzet uit beide kiesrechten. Over zijn betrokkenheid bij het lot van Jozef Evers werd niet meer gesproken.

Namen en bronnen zijn bij de schrijver bekend. Wilt u iets delen? Neem dan contact met ons op!

Gebruikte bron(nen)