Het museum is gelegen in het kamp Elsenborn en werd in 1998 ingehuldigd. Het is prachtig gelegen op het plateau van de Hoge Venen vlak aan de Duits-Belgische grens.

Let op: het museum ligt op een militaire basis en is niet zo maar te bezoeken. Bekijk hiervoor van te voren de website.

Geschiedenis Camp Elsenborn

In de Pruisische periode werd deze omgeving in 1891 verschillende keren verkend door de commandant van het 8e Korps, Generaal von Loe. Na deze verkenningen besloot men in 1894 om hier een tijdelijk tentenkamp te installeren. Een jaar later begon men daadwerkelijk te bouwen aan het kamp en werd alles in de loop der jaren zo comfortabel mogelijk ingericht. In 1901 was het kamp klaar en konden er drie brigades (4000 tot 5000 man) worden ondergebracht. De infanterie en de cavalerie oefende er gezamenlijk onder werkelijk artillerievuur. De bezetting nam tot 1914 echter steeds toe waarmee het aantal gebouwen uit duurzame materialen ook toenam. Voor de bevolking in deze streek werd het kamp ook een steeds belangrijkere economische pijler. Het museum toont deze geschiedenis ook met veel documenten, schilderingen, diorama’s en videofragmenten.
Tussen 1914 en 1918 werd het kamp omgevormd tot een opleidingscentrum waarna de troepen naar het front gestuurd werden. Daarnaast fungeerde het kamp ook als artilleriedepot en werden er ook nog Poolse en Russische gevangen ondergebracht die belast werden met het onderhoud en de bouw van het wegennet. Het kamp werd na de oorlog zonder strijd verlaten en tot 1919 bezet door de Engelsen. Door het verdrag van Versailles installeerden de Belgen zich hier weer vanaf 4 februari 1920. In deze periode worden de laatste barakken en paardenstallen van plaatijzer vervangen door stenen gebouwen. In het najaar van 1939 verliet het grootste deel van het militair en burgerpersoneel het kamp om zich te voegen bij zijn mobiliseringseenheid.

De Tweede Wereldoorlog

Op de ochtend van 10 mei 1940 werd het overige personeel door de Duitsers verrast en gevangengenomen. De Wehrmacht gebruikt het kamp ook weer direct na de bezetting voornamelijk als opleidingscentrum. Na het offensief van juni 1941 werden er ook talrijke gevangenen ondergebracht, eerst Polen en Serviërs en later Russen die als steenkappers aan het werk werden gezet. Velen van hen zouden hun vaderland niet meer terug zien, toch bleef het relatief een vreedzaam kamp. Op 9 augustus 1944 bombardeerde de Amerikaanse luchtmacht het kamp ter voorbereiding voor de bevrijding. De bommen vielen alleszins veel te vroeg waardoor een deel van het kamp (30%) aan de vernieling ontsnapte. Toch waren er 200 doden (Duitsers en Russische gevangenen) die in een massagraf te Nidrum werden begraven.
Op 12 september 1944 namen Amerikaanse troepen van de 9th Infantry Division het kamp in en werd het daarna bezet door verschillende Amerikaanse divisies. Bij het Ardennenoffensief rukten het 6e SS-Pantserleger die van uit het oosten uit Rocherath kwamen op tot Roderhöhe. Zij bezetten slechts het oostelijk gedeelte van de hoogvlakte. De poging van de Duitsers om via Camp Elsenborn door te breken naar Luik zou echter nimmer slagen. Het was daar dat de tweede dag van de aanval het Duitse plan deed mislukken. In het museum wordt naast de geschiedenis van Camp Elsenborn daar ruim aandacht aangegeven.
Na de oorlog nemen de Belgen het kamp weer in gebruik en werd het in de loop der jaren weer opgebouwd. Thans wordt het kamp nog steeds gebruikt als een militair oefenveld. Voor een bezoek aan het museum moet men zich melden bij de slagboom die toegang geeft tot het kamp, en wordt er minimaal (als men zich met het gezin of groep meldt) één identiteitsdocument gevraagd in ruil voor een bezoekerspas. Na een bezoek aan het museum ruilt men dit weer in. Bij het bezoek wordt u persoonlijk rondgeleid door een medewerker van het museum die eveneens al u vragen beantwoord.

Voor de actuele bezoekersinformatie, kunt u terecht op de website van het museum.

Heeft u zelf meer informatie over deze locatie? Lever het aan!

Gebruikte bron(nen)

  • Tekst: Kees Jan Koster
  • Foto's: Ad Smulders

Gerelateerde boeken