Matilda Mk I

Ontwikkeling

De A-11 oftewel Infanterietank Mk I, later bekend als Matilda I, was de eerste tank speciaal gebouwd ter directe ondersteuning van de infanterie. Bij het ontwerp is men uitgegaan van twee kernpunten, lage kosten en snelle produktie. De generale staf van het Britse leger had in 1934 de specificaties opgesteld. Er was gevraagd om een tank voor de directe ondersteuning bij een infanterieaanval. Het ontwerp en eerste prototype was klaar in september 1936.
Voor het eerst werd bij de ontwikkeling van de tank nadrukkelijk rekening gehouden met de bescherming van de bemanning, wat resulteerde in een voor die tijd zeer zware bepantsering van maximaal 65 mm. De zwaarste bepantsering zat aan de voorzijde. De koepel werd geheel gefabriceerd uit gietstaal en voorzien van een machinegeweer.
In april 1937 werd de eerste bestelling geplaatst en in 1938 gingen de eerste exemplaren naar de 1st Army Tank Brigade.
Nadat er in 1939 139 exemplaren waren gebouwd werd de productie gestopt omdat de tank allang niet meer voldeed aan de eisen voor een infanterietank. De producent leverde toen al de Matilda II. De Matilda I bleek veel te langzaam. Alhoewel de snelheid gebaseerd was op de lopende infanterist, kon het onvoldoende snel worden teruggetrokken bij een gemotoriseerde of gepantserde aanval. De bewapening van slechts een machinegeweer gaf geen enkele verdediging tegen de Duitse pantsers. Door de zware bepantsering was het echter wel bestand tegen nagenoeg alle antitankgeschut.

Tabel 1 Technische gegevens Matilda I.

Matilda I
Infanterie tank
Vickers
Ford V-8 motor met een vermogen van 70 pk.
Hoogte: 1,87 m
Lengte: 4,85 m
Breedte: 2,30 m
Snelheden: Max: 13 km/u
Bereik: 129 km
11200 kg
10-65 mm
Koepel: een 0.303 of 0,5 inch machinegeweer
2
139

Mei 1940

De enige keer dat de Matilda I in actie is geweest, was bij de Duitse aanval op Frankrijk in mei 1940. Er zijn in totaal 97 exemplaren naar Frankrijk gezonden.
De tanks werden gebruikt door de 1st Army Tank Brigade bij de 4th en 7th Royal Tank Regiments die waren toegevoegd aan de British Expeditionary Forces. 77 Exemplaren waren aan de brigade toegewezen, terwijl de overige in eerste instantie in reserve zijn gehouden. Toen de situatie verslechterde werd er allereerst met de reservetanks een tijdelijke eenheid geformeerd die opereerde met de "Beauman"Divisie.
De Matilda Mk I heeft een belangrijk aandeel gehad in de slag bij Arras.
Bij de acties in Frankrijk bleken al snel de tekortkomingen van de tank. Alhoewel het door de dikke bepantsering moeilijk door tanks en antitankgeschut was uit te schakelen, was het een hopeloos langzaam voertuig. Door de lichte bewapening kon het redelijk eenvoudig worden genaderd en van dichtbij worden uitgeschakeld.

Na de terugtocht bij Duinkerken zijn de in Groot-BrittanniŽ overgebleven exemplaren alleen nog gebruikt voor trainingsdoeleinden.

De nog bruikbare in BelgiŽ en Frankrijk achtergelaten exemplaren zijn door de Wehrmacht voor trainingsdoeleinden gebruikt en stonden daar bekend als Infanterie Panzerkampfwagen Mk I 747 (e).

Definitielijst

Brigade
Bestond meestal uit twee of meer Regimenten. Kon onafhankelijk of als een deel van een Divisie dienen. Soms waren ze deel van een Korps in plaats van een Divisie. In theorie bestond een Brigade uit 5.000 - 7.000 man.
Divisie
Bestond meestal uit tussen de een en vier Regimenten en maakte meestal deel uit van een Korps. In theorie bestond een Divisie uit 10.000 - 20.000 man.
infanterie
Het voetvolk van een leger (infanterist).

Afbeeldingen

Matilda Mk I
Matilda Mk IE1

Matilda Mk II

Ontwikkeling

Het ontwerp voor de A12, de latere Infanterietank Mk II Matilda II was het resultaat van de grootscheepse herbewapening van het Britse leger in juni 1938. Bij het ontwerp was eveneens uitgegaan van een goede bescherming van de bemanning, nu 4 in plaats van de 2 bij de Matilda I. De dikste bepantsering aan de voorzijde bedroeg maar liefst 78 mm.
De Matilda II kreeg hetzelfde beschermende pantser als de Matilda I. Ze kreeg echter wel aanvullend een verdubbelde bemanning en, belangrijker, een 40 mm kanon. Men had uit de ervaring met de Matilda I al geconcludeerd dat een aanvullende bewapening met een kanon noodzakelijk was. Het chassis van de Matilda I en de koepel stonden echter geen zwaardere bewapening toe. Het ontwerp zelf werd al begonnen in november 1936. Vulcan produceerde in april 1937 een aantal houten modellen en een jaar later was het eerste prototype klaar. Nagenoeg vanaf de tekentafel werd al een voororder van 65 exemplaren besteld in december 1937. Kort daarna werd de order vergroot naar 165 stuks.
Door de ontwikkelingen in het Duitse tankwapen en de grootscheepse invoering van het 88 mm luchtdoelgeschut als antitankwapen werd het zeer moeilijk voor de Matilda II. Toen ook bleek dat de tank niet kon worden uitgerust met het sterkere 6 ponds kanon, begon men de aandacht te verleggen op de ontwikkeling en productie van nieuwe tanks. Ondanks dat zijn er toch nog 2987 Matilda II tanks geproduceerd tussen december 1937 en augustus 1943, toen de productie stopte.
Toch is de Matilda II in verschillende variaties gebruikt tot aan het einde van de Tweede Wereldoorlog.

Versies

Officieel zijn er vanuit de fabriek drie versies geproduceerd, de Mk II, Mk IIA en de Mk IIA*. De Mk IIA wordt ook wel aangeduid als de Matilda III. Het voornaamste verschil zat hem in de aanvullende bewapening. Bij de Mk II was dat een Vickers-machinegeweer en bij de A's een Besa. Het verschil tussen de A en A* zit in de gebruikte motor. Waar eerst A.E.C. motoren werden gebruikt schakelde men over op Leyland.
Het gebruik van een 3 inch houwitser voor close support leverde de Matilda IICS .
Een verbeterde versie van de Leylandmotor werd aangeduid als Mk IIA** of Matilda IV.
De Matilda V staat voor een Matilda IV met verbeterde versnellingsbak.
Voor de oversteek van de Rijn in 1945 werd een aantal oudere Matilda's ontdaan van hun koepel en voorzien van een zoeklicht. Deze staan bekend als de Matilda II CDL en Matilda V CDL. In de voorbereidingen naar een eventuele invasie van het Europese vasteland werden diverse Matilda's voorzien van mijnenveeginstallaties. Deze staan bekend onde de naam Baron, in de versies Baron I, II, II en IIIA. Eenzelfde versie voor het Midden Oosten stond bekend als Matilda Scorpion I. In de woestijn van Noord-Afrika is een aanal Matilda's gebruikt met een stalen wielconstructie voor de tank om mijnen te ruimen, de AMRA Mk Ia. Dit hulpmiddel kon bijna aan ieder tank worden bevestigd en weer verwijderd na gebruik. Ook is de Matilda gebruikt met een constructie om een hoogexplosieve lading op een verdedigingswerk aan te brengen en tot ontploffing te doen komen.
25 Australische Matilda's werden verbouwd tot vlammenwerper en bekend als Matilda Frog in 1944. Een verbeterde versie kwam in 1945 uit als Matilda Murray. Beide zijn vooral in Nieuw Guinea ingezet. Eveneens maakte AustraliŽ gebruik van de Matilda Dozer, een als bulldozer uitgevoerde tank.
Tenslotte zijn er nog Matilda's uitgerust met een Inglis-brug als bruggenlegger en met een TCD (Tank Crossing Device), de beroemde takkenbossen zoals ook bekend van de Churchill-tank.
Na de aftocht van het Britse leger in Duinkerken, aan het oostfront en in Noord Afrika maakte het Duitse leger verscheidene Matilda MK II's buit. Ze werden door de Wehrmacht gebruikt in gevechtssituaties, als verkenner en voor trainingsdoeleinden. Een aantal van de koepel ontdane Matilda II's is verbouwd tot dragers voor 50 mm KwK L/42 kanonnen.
De 1st Canadian Army Tank Brigade heeft gebruik gemaakt van de tank tot oktober 1941, waarna het werd vervangen door de Churchill-tank.

Tabel Technische gegevens Matilda II.

Matilda II
Infanterie tank
Fowler, Harland & Wolff, MSRC, NBLC, Ruston & Hornsby en Vulcan
AEC (Mk II en IIA) met een vermogen van 174 pk of Leyland met een vermogen van 190 pk.
Hoogte: 2,51 m
Lengte: 5,61 m
Breedte: 2,59 m
Snelheden: Max: 24 km/u
Bereik: 112 km
26500 kg
20-78 mm
Koepel: 2 ponder (40 mm) ROQF kanon en een 7,92 mm machinegeweer. Een aantal was uitgevoerd als Close Support(CS) tank met een 3 inch houwitser.
4
2987

Mei 1940

De Britse regering had met de British Expeditionary Forces (BEF) ook de 4th en 7th Royal Tank Regiments van de 1st Army Tank Brigade naar Frankrijk gezonden. De twee bataljons hadden de volgende standaardsamenstelling:

Matilda I Matilda II Mk VI Bren Carrier
4th RTR 50 0 5 8
7th RTR 27 23 7 8

Daarnaast werden 6 Matilda II tanks toegewezen aan de Beauman Divisie en de 1st Armoured Division, net als de Matilda Mk I. De tank heeft haar waarde bewezen tijdens de Slag bij Arras.
De tank was al snel een gevreesd wapen bij de Duitsers. Er waren echter te weinig aanwezig om een werkelijke bedreiging te kunnen vormen. Daarnaast werden de aanwezige tanks vooral individueel gebruikt bij de ondersteuning van de verdedigende infanterie. De Duitsers gebruikten hun tankwapen juist geconcentreerd, zodat de Matilda II altijd tegenover een overmacht kwam te staan. In die tijd was het echter bestand tegen alle Duitse antitankkanonnen behalve de 88 mm, die toen maar sporadisch in gebruik was.

Noord-Afrika

Bij de slag om Kreta ging maar liefst de helft van het pas herbewapende 7th Royal Tank Regiment verloren bij de evacuatie.
De grote kracht van de Matilda II bleek vooral in de eerste periode van de campagne in Noord-Afrika, waar de Italiaanse tanks geen enkele partij wisten te bieden tegen de tank. In deze periode verkreeg de tank haar beroemd geworden naam "Queen of the Desert".
Het was echter snel gedaan met de Matilda II toen Rommel met zijn Afrika Korps arriveerde. De nieuwere Duitse tanks maakte korte metten met de Britten. Met name de toen al volledig bij het Duitse leger ingeburgerde 88 mm antitankkanonnen hadden geen kind aan de Matilda II.
Ook hier waren het weer de 4th en 7th Royal Tank Regiments, die ook al in Frankrijk hun tanks hadden moeten achterlaten, welke een rol speelden. De beide regimenten werden ingezet zomer 1942 bij operatie Battleaxe, voor de ontzetting van het omsingelde Tobroek. De Matilda's kregen zoveel tegenstand van het Afrika Korps en haar superieure wapens dat aan het eind van de slag beide regimenten nagenoeg geen Matilda meer over hadden.
Naast deze regimenten hebben ook de 42nd en 44th Royal Tank Regiments de tank gebruikt in Egypte en Cyrenaica.
De laatste actieve rol voor de Matilda II in Noord-Afrika was tijdens de Slag om El Alamein in juli 1942.
De Matilda II zou hier snel vervangen worden door Crusaders, Stuarts en later ook Grants.

Oostfront

Van de 2987 geproduceerde Matilda II tanks zijn er maar liefst 1084 stuks geleverd aan de Sovjet-Unie tot augustus 1943. De Sovjets hebben de tank op veel plaatsen gebruikt tussen 1942 en 1944.

Verre Oosten

Het Australische leger heeft volop gebruik gemaakt van deze tank bij de verdediging van Borneo, Nieuw Guinea en AustraliŽ zelf. Er zijn voornamelijk tanks van het Mk IIA en A* type naar AustraliŽ gezonden. Naar schatting gaat het om 409 stuks.
Tegen het eind van de oorlog werd de tank voornamelijk ingezet als ondersteuningsgeschut bij infanterieaanvallen. Het Australische leger heeft de tank nog tot 1953 in gebruik gehad.

Definitielijst

Brigade
Bestond meestal uit twee of meer Regimenten. Kon onafhankelijk of als een deel van een Divisie dienen. Soms waren ze deel van een Korps in plaats van een Divisie. In theorie bestond een Brigade uit 5.000 - 7.000 man.
Divisie
Bestond meestal uit tussen de een en vier Regimenten en maakte meestal deel uit van een Korps. In theorie bestond een Divisie uit 10.000 - 20.000 man.
El Alamein
Stad in Noord-Afrika. De Slag bij El Alamein van oktober tot november 1942, vormde een keerpunt in de oorlog. De Duits/Italiaanse opmars in Noord-Afrika werd definitief gestopt door geallieerden.
houwitser
Ook bekend als Haubitze (Du) of Howitser (En). Houwitser is een krombaan geschut. Schiet dus met een kromme baan en heeft daardoor een minder grote reikwijdte. Deze kan voor een 155mm houwitser toch nog bij 18 km liggen
Infanterie
Het voetvolk van een leger (infanterist).
invasie
Gewapende inval.
kanon
ook bekend als Kanone (Du) en Gun (En). Wordt vaak gebruikt om allerlei geschut aan te duiden. Eigenlijk slaat de term op vlakbaan geschut. Wordt gekenmerkt door een langere loop en grotere dracht.
operatie Battleaxe
Britse operatie met als doel het doorbreken van de Duits-Italiaanse verdediging op de grens met LibiŽ-Egypte. Daarna door stoten naar, Derna, Mechili en het belegerde Tobruk, van 15 t/m 19 juni 1941.
Regiment
Onderdeel van een divisie. Een divisie bestaat uit een aantal regimenten. Bij de landmacht van oudsher de benaming van de grootste organieke eenheid van ťťn wapensoort.
Sovjet-Unie
Sovjet Rusland, andere naam voor de USSR.

Afbeeldingen

Matilda Mk II prototype
Matilda Mk II in haar element
Matilda AMRA Mk Ia
Matilda Scorpion
Matilda Mk II in Noord Afrika

Informatie

Artikel door:
Wilco Vermeer
Geplaatst op:
12-02-2003
Laatst gewijzigd:
07-07-2012
Feedback?
Stuur het in!

Gerelateerde thema's

Bronnen

- Bouchery J., From D-day to VE-Day, Volume 2, Histoire & Collections, Paris,2000
- Fletcher D., British Tanks of WW II, deell 1 en 2, Concord Publications Company, Hong Kong, 2000