Op ontdekkingsreis naar historische bezienswaardigheden? Download de TracesOfWar-app direct in Google Play of in de Apple App Store.

Inleiding

    Oorspronkelijk bedoeld en gebruikt als een lichte bommenwerper, werd de Mitsubishi Ki-15 in 1935 ontworpen als een private productie door Mitsubishi onder leiding van ontwerper Fumichika Kono. Als uitgangspunten had men gekozen voor een gemakkelijke bediening en een groot bereik. Het eerste prototype koos mei 1936 het luchtruim. Als Mitsubishi C5M werd ook een variant voor de Keizerlijke Marine uitgebracht.


    Mitsubishi Ki-15-I Bron: Wilco Vermeer collection

    Ontwikkeling

    De Ki-15 werd door Mitsubishi ontwikkeld op basis van specificaties die waren opgezet door de Japanse legerluchtmacht in 1935. Hierin werd gevraagd om een tweepersoons verkenningsvliegtuig dat een voor die tijd hoge snelheid kon bereiken. Het resultaat werd een laagdekker met vast landingsgestel, aangedreven door een 750 pk (560 kW) Nakajima Ha-8 radiaal motor. Het eerste prototype vloog in mei 1936 en werd gevolgd door een puur civiel tweede prototype.[1][2]

    Op basis van het eerste, militaire prototype, werd een bestelling geplaatst door het Japanse leger voor de Leger Type 97 Bevel Verkenningsvliegtuig Model 1. Een jaar later, in mei 1937 zou de eerste aflevering van 437 toestellen plaatsvinden. Het tweede, civiele prototype, Karigane I, werd gekocht door een Japanse krant en vloog voor een promotietour naar Groot-BrittanniŽ waar het indruk wekte als eerste Japans gebouwde vliegtuig in het buitenland.[3]


    Mitsubishi Karigane I Bron: Public Domain (onbekend)

    Van de militaire legerversie werden twee varianten geproduceerd die voornamelijk werden ingezet in China. Een derde variant met sterkere motor werd voorgesteld maar werd nooit geproduceerd. Voor de Japanse Keizerlijke Marine werden twee varianten geproduceerd als Mitsubishi C5M of Marine Type 98 Verkenningsvliegtuig.

    Totaal werden van alle varianten tezamen ongeveer 500 toestellen geproduceerd die ten tijde van het uitbreken van de strijd in de Pacific en het Verre Oosten op diverse fronten opereerden. Rond 1943 werden deze toestellen allemaal van de frontlinie teruggetrokken hoewel diversen nog werden ingezet voor kamikaze aanvallen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het toestel ingezet bij zowel de Keizerlijke Legerluchtmacht als de Marineluchtmacht. Een aantal toestellen werd na de oorlog door China buitgemaakt. Diverse werden vliegklaar gemaakt en voor opleidingsdoeleinden ingezet bij de luchtmacht van de Volksrepubliek China. De laatste toestellen werden hier in 1951 afgevoerd. Bij de Geallieerden stond dit type bekend als "Babs".

    Definitielijst

    Geallieerden
    Verzamelnaam voor de landen / strijdkrachten die vochten tegen Nazi-Duitsland, ItaliŽ en Japan gedurende WO 2.
    kamikaze
    Een kamikaze-piloot stortte zich met bommen aan boord op het vijandelijk doel, met name op Amerikaanse schepen. Men deed dit voor de goede zaak en een mooiere dood was niet denkbaar….. Enkele duizenden kamikaze-piloten vonden zo de dood.

    Typenoverzicht

    Mitsubishi Ki-15
    Militaire prototype
    1
    Mitsubishi Karigane I
    Civiele prototype
    1
    Mitsubishi Ki-15-I
    Leger Type 97 Verkenningsvliegtuig Model 1
    1e productieserie
    Nakajima Ha-8 (Army Type 94) motor
    ? van 437
    Mitsubishi Ki-15-II
    Leger Type 97 Verkenningsvliegtuig Model 2
    2e productieserie
    Mitsubishi Ha-25-I (Army Type 99 Model 1) motor
    ? van 437
    Mitsubishi Ki-15-III
    Voorgenomen versie Mitsubishi Ha-102 motor
    0
    Mitsubishi C5M1
    Marine Type 98 Verkenningsvliegtuig Model I
    Marineversie Mitsubishi Ki-15-I
    20
    Mitsubishi C5M2
    Marine Type 98 Verkenningsvliegtuig Model 2
    Marineversie verbeterde motor
    30

    Prototypen

    Het eerste prototype, aangedreven door een 750 pk (560 kW) Nakajima Ha-8 radiaal motor, vloog voor het eerst in mei 1936. De testvluchten waren een groot succes en het toestel voldeed eenvoudig aan alle vereisten. De snelheid die werd bereikt was maar liefst 481 km/u. Het toestel werd door de Japanse Keizerlijke Landmacht besteld als Leger Type 97 Verkenningsvliegtuig Model 1. Een jaar na de eerste vlucht van het eerste prototype, in mei 1937 werden de eerste van uiteindelijk 437 toestellen afgeleverd.[4]

    Vanwege de relatief hoge snelheid voor een toestel met een zwakke motor en vast landingsgestel, werd een tweede, civiele prototype gebouwd. Dit toestel werd gekocht door de Japanse krant Asahi Shimbun en kreeg de fabrieksaanduiding Mitsubishi Karigane I. Het toestel vloog voor het eerst op 19 maart 1937 met de naam Kamikaze en de civiele registratie J-BAAI. Het toestel vloog hierna met een nieuwe wereldrecordtijd van 51 uur, 17 minuten en 23 seconden tussen 6 april 1937 en 9 april 1937 van Tokyo naar Londen voor de kroning van King George VI.[5]


    De Kamikaze in legerdienst Bron: Public Domain (onbekend)

    Het tweede prototype zou later weer in dienst van het Japanse leger komen. Door het succes van de recordvlucht werd echter een aantal Mitsubishi Karigane I toestellen aan civiele klanten verkocht. Een ander bekend toestel was de "Asakaze" met civiele registratie J-BAAL, eveneens eigendom van de krant Asahi Shimbun


    Asakaze, J-BAAL Bron: Wilco Vermeer collection

    Definitielijst

    Kamikaze
    Een kamikaze-piloot stortte zich met bommen aan boord op het vijandelijk doel, met name op Amerikaanse schepen. Men deed dit voor de goede zaak en een mooiere dood was niet denkbaar….. Enkele duizenden kamikaze-piloten vonden zo de dood.

    Mitsubishi Ki-15-I

    De eerste produktieversie onder de naam Leger Type 97 Verkenningsvliegtuig Model 1, werd uitgevoerd met een 640 pk Nakajima Ha-8 motor. Het toestel werd als lichte aanvalsbommenwerper en als verkenningsvliegtuig ingezet. Vooral in de eerste rol was het een redelijk succesvol type tijdens de beginperiode van de 2e Chinees-Japanse oorlog (1937-1945). Na 1941 was het toestel echter te langzaam om nog op tijd weg te kunnen komen en werd het alleen nog maar ingezet voor verkenningsdoeleinden. Ook hierin bleek het echter al snel tekort te komen en was men blij over een nieuwe versie te kunnen beschikken.[6]


    Ki-15-I toestellen Bron: Wilco Vermeer collection

    Technische gegevens Mitsubishi Ki-15-I

     Type: Mitsubishi Ki-15-I
     Taak:
    Lichte Aanvalsbommenwerper/Verkenner
     Bemanning:
    2
     Spanwijdte:
    12,00 meter
     Vleugeloppervlakte:
    20,36 m2
     Lengte:
    8,49 meter
     Hoogte:
    3,24 meter
     Gewicht:
    Leeggewicht: 1.399 kg
    Max. gewicht: 2.300 kg
     Motor:
    Nakajima Ha-8 motor
    640 pk (477 kW) elk
     Snelheid:
    Max. snelheid: 480 km/u
    Kruissnelheid: 320 km/u
     Bereik:
    2.400 km
     Plafond:
    11.400 meter
     Bewapening:
    1x 7,7 mm type 89 mitrailleur (achterin cockpit)
    250 kg bommenlast
     Productie:
    ? van 437

    Definitielijst

    mitrailleur
    Machinegeweer, een automatisch, zwaar snelvuurwapen.

    Mitsubishi Ki-51-II

    In mei 1938 vloog het eerste exemplaar van de verbeterde versie van de Ki-15 als Leger Type 97 Verkenner Model 2, aangedreven door een 800 pk (671 kW) Mitsubishi Ha-26-I motor. Ook dit toestel werd tweeledig ingezet, als lichte aanvalsbommenwerper en als verkenner.[7]


    Ki-15-II Bron: Wilco Vermeer collection

    Beide Ki-15 typen waren redelijk succesvol tot in 1942. Ze hebben dienst gedaan op nagenoeg alle fronten in de Pacific en in China. Alle luchtbrigades hadden wel een aantal toestellen als verkenner in dienst. Vanaf 1943 werden de toestellen uit de frontlinie teruggetrokken en nog alleen ingezet als trainer en verbindingsvliegtuig. Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog werden nog verscheidene exemplaren ingezet als kamikazevliegtuig.

    Technische gegevens Mitsubishi Ki-15-II

     Type: Mitsubishi Ki-15-II
     Taak:
    Lichte Aanvalsbommenwerper/Verkenner
     Bemanning:
    2
     Spanwijdte:
    12,00 meter
     Vleugeloppervlakte:
    20,36 m2
     Lengte:
    8,70 meter
     Hoogte:
    3,34 meter
     Gewicht:
    Leeggewicht: 1.592 kg
    Max. gewicht: 2.189 kg
     Motor:
    Mitsubishi Ha-25-I (Leger Type 99 Model 1) motor
    800 pk (671 kW) elk
     Snelheid:
    Max. snelheid: 510 km/u
    Kruissnelheid: ? km/u
     Bereik:
    ? km
     Plafond:
    ? meter
     Bewapening:
    1x 7,7 mm type 89 mitrailleur (achterin cockpit)
    250 kg bommenlast
     Productie:
    ? van 437

    Definitielijst

    mitrailleur
    Machinegeweer, een automatisch, zwaar snelvuurwapen.

    Mitsubishi Ki-15-III

    Ter vervanging werd getracht een nieuwe versie te ontwikkelen, de Ki-15-III. Toen het prototype klaar was heeft men de verdere ontwikkeling stopgezet, ten gunste van de nieuwere Mitsubishi Ki-46.

    Mitsubishi C5M1

    Van de Mitsubishi Ki-15-II werd ook een marine variant geproduceerd om dienst te doen als maritieme verkenner bij de aan land gestationeerde marine-eskaders. De eerste versie werd in 1938 geproduceerd als Marine Type 98 Verkenner Model 1 en was uitgerust met een Mitsubishi Zuisei motor met een vermogen van 780 pk.


    C5M1 Bron: Public Domain (onbekend)

    Mitsubishi C5M2

    In 1940 verscheen een verbeterde versie als C5M2 (Marine type 98 Verkenner Model 2) met een Nakajima Sakae 12 motor met een vermogen van 940 pk (708 kW). Ook deze versie werd veelvuldig ingezet, echter door de marine voornamelijk als verkenner, maar ook als bevelsvliegtuig.

    Op 8 december 1941 was het een C5M2 die het Britse smaldeel bij MaleisiŽ ontdekte dat zou leiden tot de vernietiging van Force Z. Het was ook een Mitsubishi C5M2 welke op 3 maart 1942 de negen Mitsubishi A6M2 Model 21 Zero jachtvliegtuigen als bevelsvliegtuig begeleidde bij de Japanse luchtaanval op Broome.


    C5M2 Bron: Public Domain (onbekend)

    Definitielijst

    smaldeel
    Deel van een oorlogsvloot die zelfstandig opereert.

    Technische gegevens Mitsubishi C5M1/C5M2

     Type: Mitsubishi C5M1/C5M2
     Taak:
    Lichte Aanvalsbommenwerper-Verkenner
     Bemanning:
    2
     Spanwijdte:
    12,00 meter
     Vleugeloppervlakte:
    20,36 m2
     Lengte:
    8,70 meter
     Hoogte:
    3,47 meter
     Gewicht:
    Leeggewicht: 1.605 kg / 1.717 kg
    Max. gewicht: 2.197 kg / 2.345 kg
     Motor:
    Mitsubishi Zuisei 12 motor / Nakajima Sakae 12
    780 pk (? kW) / 940 pk (708 kW)
     Snelheid:
    Max. snelheid: 468 km/u / 488 km/u
    Kruissnelheid: ? km/u
     Bereik:
    1.167 km / 1.112 km
     Plafond:
    8.230 meter / 9.580 meter
     Bewapening:
    1x 7,7 mm type 89 mitrailleur (achterin cockpit)
    250 kg bommenlast
     Productie:
    C5M1: 20; C5M2:30

    Noten

    1. Francillon 1979, pag. 149-150
    2. Murphy, 2009, 188
    3. Francillon 1979, pag. 149-150
    4. Francillon 1979, pag. 149-150
    5. Francillon 1979, pag. 150-151
    6. Murphy, 2009, 189
    7. Murphy, 2009, 189

    Definitielijst

    mitrailleur
    Machinegeweer, een automatisch, zwaar snelvuurwapen.