TracesOfWar heeft jouw hulp nodig! Wij missen foto's van belangrijke bezienswaardigheden in Nederland, BelgiŽ, Frankrijk en Duitsland. Stuur uw foto's in naar input@tracesofwar.com en wordt gepubliceerd!

Inleiding

Vastbesloten om de Duitse onderzeeboten van Admiral Karl DŲnitz te verslaan en de Slag om de Atlantische Oceaan te winnen, bleven de Amerikanen escortevliegdekschepen ontwerpen en bouwen. Na de experimentele schepen USS Long Island en USS Charger en de Sangamon- en Bogue-klasse schepen werden niet minder dan vijftig Casablanca-klasse escortevliegdekschepen gebouwd. Ze werden allemaal op stapel gezet en afgeleverd binnen de enorm korte tijdspanne van twintig maanden.


USS Casablanca in de Puget Sound, Washington, juli 1943. Bron: Navsource

De vijftig Casablanca-klasse escortevliegdekschepen waren het gevolg van het aanbod van de bouwwerf Henry J. Kaiser Company Shipbuilding Division, Vancouver Yard aan de Columbia River te Vancouver, Washington. De werf was sinds een jaar gespecialiseerd in het steeds sneller bouwen van Liberty Ships, maar bouwde ook grote landingsvaartuigen voor de US Navy. De werf stelde voor om vijftig hulpcarriers te bouwen in minder dan twee jaar. De US Navy weigerde waarop de directie van Kaiser zich direct tot de presidentiŽle adviseurs wendde. Die zagen de noodzaak van de snelle bouw van de hulpvliegdekschepen wel zitten en accepteerden het aanbod. De werf van Henry J. Kaiser beschikte langs de Columbia River over twaalf bouwhellingen en een kilometerlange afbouwkade. De scheepsbouwers uit Vancouver hadden de bouwtijd van een Liberty Ship door prefabricage teruggebracht van ruim een jaar tot minder dan negentig dagen. Kaiser hield woord en leverde de vijftig escortevliegdekschepen af voor augustus 1944.

De escortevliegdekschepen van de Casablanca-klasse werden op stapel gezet volgens een ontwerp dat gebaseerd was op het US Maritime Commissionís C3-type koopvaardijschip. De schepen kregen wel een groter vliegdek en een ruimere hangaar dan eerdere klassen escortcarriers. De vaartuigen beschikten echter nog steeds niet over bepantsering, maar kregen wel splinterbeplating voor vitale delen en afweergeschut. Het enige probleem voor Kaiser was de voortstuwing van de nieuwe schepen. De US Navy had aangedrongen op een grotere maximale snelheid, maar de grote fabrikanten van zware machines waren zo druk bezet dat zowel stoomturbines als de minder geliefde dieselvoortstuwing nooit op tijd klaar konden zijn. Het alternatief was de Skinner Uniflow-zuigerstoommachine. Deze 5-cilindermotor met meervoudige expansie was zeer compact en werd inmiddels al toegepast bij de landingsvaartuigen die Kaiser bouwde.


Casablanca-klasse escortevliegdekschepen in verschillende stadia van afbouw bij Kaiser. Bron: Navsource

De Casablanca-klasse escortevliegdekschepen werden door de bemanningsleden van de reeds in 1943 in dienst gestelde schepen spottend ĎKaiserís Coffinsí genoemd, maar al snel bewezen de hulpcarriers hun waarde als konvooibegeleiders. Naar mate er meer schepen van de klasse in dienst kwamen, werden ze tevens ingezet als transportschepen voor vliegtuigen en om amfibische landingen te dekken en ook voor deze taken bleken ze uitermate geschikt. Vijf van de vijftig Casablanca-klasse escortevliegdekschepen werden door toedoen van de vijand tot zinken gebracht gedurende de Tweede Wereldoorlog.

Klasse-overzicht

De Casablanca-klasse escortevliegdekschepen werden allemaal vernoemd naar plekken waar de US-Navy tijdens de Tweede Wereldoorlog een grotere of kleinere zeeslag had uitgevochten. In sommige gevallen kregen schepen van de klasse tijdens de bouw een andere naam omdat er pas een succesvolle slag was geleverd. USS Anzio en USS St. Lo kregen bij de indienststelling respectievelijk de namen USS Coral Sea en USS Midway, maar deze namen werden veranderd toen de vlootcarriers van de Midway-klasse op stapel werden gezet. USS Casablanca zou eigenlijk de Britse naam Ameer krijgen, maar tijdens de bouw van het schip werd besloten geen Casablanca-klasse escortevliegdekschepen aan Groot-BrittanniŽ te leveren. In plaats daarvan werd de tweede groep Bogue-klasse schepen aan de Britten overgedragen, die te boek ging als de Ameer-klasse.

Net als alle andere Amerikaanse escortevliegdekschepen zouden de Casablanca-klasse schepen in eerste instantie naamseinen krijgen die begonnen met de letters AVG (Auxiliary Aircraft Ferry), maar dat werd op 20 augustus 1942 veranderd in ACV (Auxiliary Aircraft Carrier) en op 15 juli 1943 in CVE (Escort Aircraft Carrier).


NaamseinOp stapel gezetTe water gelatenIn dienst gesteld
USS Casablanca (Ameer, Alazon Bay)CVE-553 november 19425 april 19438 juli 1943
USS Liscome BayCVE-5612 december 194219 april 19437 augustus 1943
USS Coral Sea/Anzio (Alikula Bay)CVE-5712 december 19421 mei 194327 augustus 1943
USS Corregidor (Auguilla Bay)CVE-5817 december 194212 mei 194331 augustus 1943
USS Mission BayCVE-5928 december 194226 mei 194313 september 1943
USS Gualdalcanal (Astrolabe Bay)CVE-605 januari 19435 juni 194325 september 1943
USS Manila Bay (Bucareli Bay)CVE-6115 januari 194310 juli 19435 oktober 1943
USS Natoma BayCVE-6217 januari 194320 juli 194314 oktober 1943
USS Midway/St. Lo (Chaplin Bay)CVE-6323 januari 194317 augustus 194323 oktober 1943
USS Tripoli (Didrickson Bay)CVE-641 februari 19432 september 194331 oktober 1943
USS Wake Island (Dolomi Bay)CVE-656 februari 194315 september 19437 november 1943
USS White Plains (Elbour Bay)CVE-6611 februari 194327 september 194315 november 1943
USS Solomons (Emperor, Nassuk Bay)CVE-6719 maart 19436 oktober 194321 november 1943
USS Kalinin BayCVE-6826 april 194315 oktober 194327 november 1943
USS Kasaan BayCVE-6911 mei 194324 oktober 19434 december 1943
USS Fanshaw BayCVE-7018 mei 19431 november 19439 december 1943
USS Kitkun BayCVE-7131 mei 19438 november 194315 december 1943
USS Tulagi (Fortazela Bay)CVE-727 juni 194315 november 194321 december 1943
USS Gambier BayCVE-7310 juli 194322 november 194328 december 1943
USS Nehenta BayCVE-7420 juli 194328 november 19433 januari 1944
USS Hoggatt BayCVE-7517 augustus 19434 december 194311 januari 1944
USS Kadashan BayCVE-762 september 194311 december 194318 januari 1944
USS Marcus Island (Kanalku Bay)CVE-7715 september 194316 december 194326 januari 1944
USS Savo Island (Kaita Bay)CVE-7827 september 194322 december 19433 februari 1944
USS Ommaney BayCVE-796 oktober 194329 december 194311 februari 1944
USS Petrof BayCVE-8015 oktober 19435 januari 194418 februari 1944
USS Rudyerd BayCVE-8124 oktober 194312 januari 194425 februari 1944
USS Saginaw BayCVE-821 november 194319 januari 19442 maart 1944
USS Sargent BayCVE-838 november 194331 januari 19449 maart 1944
USS Shamrock BayCVE-8415 november 19434 februari 194415 maart 1944
USS Shipley BayCVE-8522 november 194312 februari 194421 maart 1944
USS Sitkoh BayCVE-8623 november 194319 februari 194428 maart 1944
USS Steamer BayCVE-874 december 194326 februari 19444 april 1944
USS Cape Esperance (Tananek Bay)CVE-8811 december 19433 maart 19448 april 1944
USS Takanis BayCVE-8916 december 194310 maart 194415 april 1944
USS Thetis BayCVE-9022 december 194316 maart 194421 april 1944
USS Makassar StraitCVE-9129 december 194322 maart 194427 april 1944
USS Windham BayCVE-925 januari 194429 maart 19443 mei 1944
USS Makin IslandCVE-9312 januari 19445 april 19449 mei 1944
USS Lunga Point (Alazon Bay)CVE-9419 januari 194411 april 194414 mei 1944
USS Bismarck Sea (Alikula Bay)CVE-9531 januari 194417 april 194420 mei 1944
USS Salamaua (Anguilla Bay)CVE-964 februari 194422 april 194426 mei 1944
USS Hollandia (Astrolabe Bay)CVE-9712 februari 194428 april 19441 juni 1944
USS Kwajalein (Bucareli Bay)CVE-9819 februari 19444 mei 19447 juni 1944
USS Admiralty Islands (Chaplin Bay)CVE-9926 februari 194410 mei 194413 juni 1944
USS BougainvilleCVE-1003 maart 194416 mei 194418 juni 1944
USS Matanikau (Dolomi Bay)CVE-10110 maart 194422 mei 194424 juni 1944
USS Attu (Elbour Bay)CVE-10216 maart 194427 mei 194430 juni 1944
USS Roi (Alava Bay)CVE-10322 maart 19442 juni 19446 juli 1944
USS Munda (Tonowek Bay)CVE-10429 maart 19448 juni 19448 juli 1944

Technische gegevens

Grootste lengte:156,13 meter
Vliegdek:144,48 x 24,4 meter
Grootste breedte:19,81 meter
Diepgang:6,81 meter
Waterverplaatsing standaard:7.800 ton
Waterverplaatsing volbeladen:10.982 ton
Machine-installatie:2 x 5-cilinder Skinner Uniflow stoomturbines met tandwieloverbrenging en 4 x Babcock & Wilcox ketels
Machinevermogen:9.000 pk
Aantal schroeven:2
Bunkercapaciteit:2.228 ton stookolie
Actieradius:10.240 zeemijlen bij 15 knopen
Maximale snelheid:20 knopen
Bemanning:860 koppen inclusief vliegploeg
Bewapening:2 x 12,7cm 38kaliber dual purpose kanonnen, 4 x 2 40mm en 20 x 1 20mm luchtafweermitrailleurs
Bepantsering:Geen
Vliegdekfaciliteiten:2 x gecentreerde hydraulische vliegdekliften, 1 x hydraulische katapult, 9 x vangkabels
Vliegtuigen:27 x Grumman F4F Wildcat of F4U Corsair jachtvliegtuigen, Grumman TBF Avenger torpedobommenwerpers, Curtiss SB2C Helldiver duikbommenwerpers


USS Casablanca bij Astoria, Oregon, 15 augustus 1944. Bron: Navsource

idem

Casablanca-klasse escortevliegdekschepen tijdens de Tweede Wereldoorlog

Hoewel de Casablanca-klasse hulpvliegdekschepen te boek stonden als escortecarriers, werden zij in de praktijk ingezet bij grote amfibische landingen in de Pacific. Ondanks hun kleine vlieggroepen konden de schepen in vlootverband een effectief aanvalswapen vormen. Omdat de escortevliegdekschepen bijzonder kwetsbaar waren door het ontbreken van bepantsering, moesten zij steeds beschermd worden door torpedobootjagers en hun eigen vliegtuigen. Daarom werden ze meestal ingezet in de tweede aanvalslijn als transportschepen en om de daadwerkelijke landingen van luchtdekking te voorzien.


Een F4U Corsair landt aan boord van USS Casablanca. Bron: Navsource

SB2C Helldivers aan boord van USS Kwajalein tijdens een tyfoon in 1944. Bron: Wikipedia

De kwetsbaarheid, maar ook de aanvalskracht van de Casablanca-klasse escortevliegdekschepen werd aangetoond tijdens de Slag bij Samar, een onderdeel van de veel grotere en complexe Slag in Leyte Golf, Filipijnen. Zes Casablanca-klasse schepen vormden op 25 oktober 1944 Taffy 3, een gevechtseenheid van de Amerikaanse 7th Fleet, die bestond uit USS White Plains, USS Gambier Bay, USS St. Lo, USS Kalinin Bay, USS Kitkun Bay, USS Fanshaw Bay, drie torpedobootjagers en vier escortetorpedobootjagers. De Amerikaanse hoofdmacht had zich laten weglokken door een aantal Japanse vliegdekschepen zonder noemenswaardige vliegtuigsterkte. Hierdoor kwam Taffy 3 tegenover een Japanse overmacht terecht van vier slagschepen, zes zware kruisers, twee lichte kruisers, elf torpedobootjagers en dertig Kamikazes. De vliegtuigen van de zes Casablanca-klasse escortevliegdekschepen, geholpen door toestellen van Taffy 1, en de escortes van Taffy 3 verdedigden zich met alles wat kon vuren: torpedoís, mitrailleurs, dieptebomwerpers en de 12,7cm kanonnen van de escortecarriers. Ondanks dat USS St. Lo door een Kamikaze, USS Gambier Bay door kanonvuur en drie escortes door de Japanners tot zinken werden gebracht, hield Taffy 3 stand tot de hoofdmacht van de 7th Fleet terugkeerde en de Japanse vloot verjoeg. De Japanse Keizerlijke Marine verloor tijdens de Slag bij Samar drie zware kruisers terwijl drie zware kruisers en een torpedobootjager beschadigd raakten.


USS Lunga Point op weg in de Mindanaozee, Filipijnen, 3 januari 1945. Bron: Wikipedia

Gedurende de oorlog werden nog eens drie Casablanca-klasse escortevliegdekschepen door vijandelijk toedoen tot zinken gebracht. USS Liscome Bay werd op 24 november 1943 getorpedeerd door de Japanse onderzeeboot I-175 ten zuidwesten van Butaritari, Gilberteilanden. USS Ommaney Bay zonk op 4 januari 1945 na een Kamikaze-aanval in de Sulu Sea en route naar Lingayen Gulf, Luzon, Filipijnen. USS Bismarck Sea werd tot zinken gebracht door een geslaagde Kamikaze-aanval bij Iwo Jima op 21 februari 1945. Verder raakte USS Salamaua zwaar beschadigd door een Kamikaze in Lingayen Golf op 6 januari 1945, maar het escortevliegdekschip kon gerepareerd worden en haar oorlogstaak voortzetten. De overige schepen van de klasse kwamen de oorlogsjaren door zonder of slechts met weinig kleerscheuren.

Definitielijst

Kamikaze
Een kamikaze-piloot stortte zich met bommen aan boord op het vijandelijk doel, met name op Amerikaanse schepen. Men deed dit voor de goede zaak en een mooiere dood was niet denkbaar….. Enkele duizenden kamikaze-piloten vonden zo de dood.
torpedo
Oorlogswapen, met van een explosieve lading voorzien sigaarvormig lichaam met een voortstuwings- en besturingsmechanisme, bestemd om na lancering via het water zijn weg te zoeken naar vijandelijke schepen en deze door een onderwaterexplosie uit te schakelen.
torpedobootjager
(Engels=destroyer) Zeer lichtgebouwd, snel en wendbaar oorlogsschip, bestemd om door verrassingsaanvallen grote vijandelijke schepen met de torpedo tot zinken te brengen.

Casablanca-klasse escortevliegdekschepen na de Tweede Wereldoorlog

Na VJ-Day, 15 augustus 1945, de dag dat Japan capituleerde, werden alle resterende Casablanca-klasse escortevliegdekschepen ingedeeld bij operatie Magic Carpet. Dit was een grootscheepse operatie waarbij zoveel mogelijk Amerikaanse (oorlogs-)schepen ingezet werden om troepen terug naar huis te brengen. In de loop van 1946 werden bijna alle Amerikaanse escortevliegdekschepen buiten dienst gesteld en opgenomen in de US Reserve Fleet. De Casablanca-klasse schepen die tijdens de Tweede Wereldoorlog beschadigd waren, werden al in 1946 en 1947 uit het US Navy Register verwijderd en voor sloop verkocht. Sommige eenheden werden gereactiveerd als Helicopter Escort Carriers (CVEH en T-CVEH) of Utility Carriers (CVU en T-CVU), maar sommige schepen van de klasse kregen deze status terwijl ze in reserve bleven. Alle overgebleven Casablanca-klasse escortevliegdekschepen verdwenen tussen 1958 en 1961 onder de slopershamer. USS Thetis Bay werd bij wijze van proef omgebouwd tot Amphibious Assault Ship (LPH-6), maar werd in 1964 ook voor sloop verkocht.

Definitielijst

VJ-Day
Victory Japan Day. Dag van de overgave van Japan aan de geallieerden (2 september 1945).

Klasse-overzicht 2

Buiten dienst gesteldAfgeschrevenLot
USS Casablanca10 juni 19463 juli 194623 april 1947 voor sloop verkocht naar Chester, Pennsylvania
USS Liscome Bay24 november 194324 november 194324 november1943 tot zinken gebracht door I-175
USS Coral Sea/Anzio5 augustus 19461 maart 195924 november 1959 voor sloop verkocht naar Hamburg, Duitsland
USS Corregidor30 juli 19461 oktober 19581960 voor sloop verkocht naar New Orleans
USS Mission Bay21 februari 19471 september 195830 april 1959 voor sloop verkocht naar Japan
USS Gualdalcanal15 juli 194627 mei 19582 september 1959 voor sloop verkocht naar Japan
USS Manila Bay31 juli 194627 mei 19582 september 1959 voor sloop verkocht naar Japan
USS Natoma Bay20 mei 19461 september 19582 september 1959 voor sloop verkocht naar Japan
USS Midway/St. Lo25 oktober 194415 oktober 194415 oktober 1944 tot zinken gebracht door Kamikaze
USS Tripoli 22 mei 19461 februari 1959Januari 1960 voor sloop verkocht naar Japan
USS Wake Island 5 april 194617 april 194619 april 1946 voor sloop verkocht naar Baltimore, Maryland
USS White Plains 10 juli 19461 juli 195829 juli 1958 voor sloop verkocht naar Baltimore, Maryland
USS Solomons15 mei 194615 juni 194622 december 1946 voor sloop verkocht
USS Kalinin Bay15 mei 19465 juni 194618 december 1946 voor sloop verkocht
USS Kasaan Bay6 juli 19461 maart 19592 februari 1960 voor sloop verkocht naar Hamburg, Duitsland
USS Fanshaw Bay14 augustus 19461 maart 19592 februari 1960 voor sloop verkocht naar Portland, Oregon
USS Kitkun Bay19 april 19468 mei 194618 november 1946 voor sloop verkocht
USS Tulagi 30 april 19468 mei 19461947 voor sloop verkocht
USS Gambier Bay25 oktober 194425 oktober 194425 oktober 1944 tot zinken gebracht door kanonvuur
USS Nehenta Bay15 april 19461 augustus 195929 juni 1960 voor sloop verkocht naar Hong Kong
USS Hoggatt Bay20 juli 19461 september 195931 maart 1960 voor sloop verkocht naar Bilbao, Spanje
USS Kadashan Bay14 juni 19461 augustus 1959Februari 1960 voor sloop verkocht naar Hong Kong
USS Marcus Island12 december 19461 september 195929 februari 1960 voor sloop verkocht naar Japan
USS Savo Island12 december 19461 september 195929 februari 1960 voor sloop verkocht naar Japan
USS Ommaney Bay4 januari 19454 januari 19454 januari 1945 tot zinken gebracht door Kamikaze
USS Petrof Bay31 juli 194627 juni 1958September 1959 voor sloop verkocht naar Antwerpen, BelgiŽ
USS Rudyerd Bay11 juni 19461 augustus 1959Januari 1960 voor sloop verkocht naar Genua, ItaliŽ
USS Saginaw Bay19 juni 19461 maart 195927 november 1959 voor sloop verkocht naar Rotterdam, Nederland
USS Sargent Bay23 juni 194627 juni 1958Juli 1959 voor sloop verkocht naar Antwerpen, BelgiŽ
USS Shamrock Bay6 juli 194627 juni 1958Mei 1959 voor sloop verkocht naar Hong Kong
USS Shipley Bay28 juni 19461 maart 19592 oktober 1959 voor sloop verkocht naar Japan
USS Sitkoh Bay30 november 19461 april 196030 augustus 1960 voor sloop verkocht naar Japan
USS Steamer Bay4 februari 19461 maart 195929 augustus 1959 voor sloop verkocht naar Portland, Oregon
USS Cape Esperance22 augustus 19461 maart 195914 mei 1959 voor sloop verkocht naar Japan
USS Takanis Bay4 februari 19461 maart 195929 augustus 1959 voor sloop verkocht naar Japan
USS Thetis Bay7 augustus 19461 maart 1964December 1964 voor sloop verkocht
USS Makassar Strait9 augustus 19461 september 19581961 gesloopt na te zijn gebruikt als doelschip
USS Windham Bay17 januari 19471 februari 195931 december 1960 voor sloop verkocht naar Japan
USS Makin Island19 april 194611 juli 19461 januari 1947 voor sloop verkocht
USS Lunga Point24 oktober 19461 april 19603 augustus 1960 voor sloop verkocht naar Japan
USS Bismarck Sea21 februari 194521 februari 194521 februari 1945 tot zinken gebracht door een Kamikaze
USS Salamaua9 mei 194621 mei 194618 november 1946 voor sloop verkocht
USS Hollandia17 januari 19471 april 196031 december 1960 voor sloop verkocht naar Japan
USS Kwajalein16 augustus 19461 april 19601961 voor sloop verkocht naar Japan
USS Admiralty Islands26 april 19468 mei 19462 januari 1947 voor sloop verkocht
USS Bougainville3 november 19461 juni 196029 augustus 1960 voor sloop verkocht
USS Matanikau11 oktober 19461 april 196027 juli 1960 voor sloop verkocht naar Japan
USS Attu8 juni 19463 juli 19463 januari 1947 verkocht, 1948/1949 gesloopt te Baltimore, Maryland
USS Roi9 mei 194621 mei 194631 december 1946 voor sloop verkocht
USS Munda13 september 19461 september 195817 juni 1960 voor sloop verkocht naar Japan

Definitielijst

Kamikaze
Een kamikaze-piloot stortte zich met bommen aan boord op het vijandelijk doel, met name op Amerikaanse schepen. Men deed dit voor de goede zaak en een mooiere dood was niet denkbaar….. Enkele duizenden kamikaze-piloten vonden zo de dood.

Besluit

De Casablanca-klasse escortevliegdekschepen vormden een essentieel onderdeel van de Amerikaanse oorlogsvloot tijdens de Tweede Wereldoorlog. Zij vormden een derde deel van de 151 vliegdekschepen die de Amerikanen tijdens de oorlog bouwden. Ruim 43.000 bemanningsleden waren nodig om het grote aantal schepen van de klasse in de vaart te houden onder de oorlogsomstandigheden in de Pacific. Bijna 1.500 van hen overleefden dat niet.

De bouw van de Casablanca-schepen is de geschiedenis ingegaan als een knap staaltje scheepsbouw efficiŽntie. Vanaf 3 november 1942 tot 8 juli 1944 werden vijftig degelijke en zeewaardige escortevliegdekschepen gebouwd en opgeleverd. Vanaf juli 1943 vond op de werf van Henry J. Kaiser vrijwel elke week een ceremonie plaats waarbij een escortevliegdekschip in Amerikaanse dienst werd gesteld. De laatste Casablanca-klasse carriers werden in minder dan vier maanden gebouwd, maar waren van dezelfde kwaliteit als de eerste waarvan de bouwtijd nog acht maanden duurde. Alhoewel Kaiser vooral door commerciŽle motieven gedreven werd, was zijn oorlogsbijdrage bijzonder groot.


USS Gualdalcanal op zee met haar vliegtuigen aan dek, 28 september 1944. Bron: Wikipedia

In 1943 was er voor de Amerikanen nog geen uitzicht op een snel einde van de oorlog met Japan. Daarom hielden zij de enorme oorlogsindustrie op gang omdat ze ervan overtuigd waren dat die uiteindelijk de strijd in hun voordeel zou beslissen. Terwijl van 8 juli 1943 tot 8 juli 1944 in een razend tempo Casablanca-klasse hulpvliegdekschepen in dienst werden gesteld, ging de ontwikkeling en de bouw van dergelijke schepen onverdroten voort in de vorm van de Commencement Bay-klasse escortevliegdekschepen. Deze escortcarriers werden gebouwd op basis van het tankerontwerp van de succesvolle Sangamon-klasse. Er werden 35 van dergelijke schepen gepland, maar uiteindelijk werden er voor het einde van de oorlog en net na de capitulatie van Japan slechts negentien in dienst gesteld. De bouw van de overige schepen werd geannuleerd.

Definitielijst

capitulatie
Overeenkomst tussen strijdende partijen met betrekking tot de overgave van een land of leger.