Op ontdekkingsreis naar historische bezienswaardigheden? Download de TracesOfWar-app direct in Google Play of in de Apple App Store.

Inleiding

    In 1930 werden aan de Werf Gusto te Schiedam en de werf van C. van der Giessen & Zonen in Krimpen aan den IJssel, totaal negen schepen van eenzelfde ontwerp gebouwd voor de Koninklijke Paketvaart Maatschappij uit Amsterdam. De negen motorschepen genaamd Tomori, Tohiti, Tobelo, Tomohon, Toba, Toboali, Togian, Tosari en Toradja werden eind 1929 en begin jaren 1930 te water gelaten. Alle schepen dezen nog steeds dienst toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak. Een aantal schepen ging verloren of werd door de Japanners buit gemaakt.


    m.s. Tomohon Bron: Public Domain (onbekend)

    Schepen in deze klasse

    m.s. Tomori (1929)
    10 juli 1929: kiellegging
    31 oktober 1929: tewaterlating
    15 maart 1930: aflevering
    2 maart 1942: afgezonken eigen bemanning
    augustus 1944: gelicht en m.s. Sumatra Maru (1944)
    28 oktober 1944: getorpedeerd (HMS Trenchant (S 91))
    m.s. Toboali (1929)
    11 december 1929: tewaterlating
    maart 1930: aflevering
    10 januari 1942: gestrand na beschadiging
    18 juli 1944: gelicht en m.s. Aki Maru (1944)
    augustus 1945: teruggevonden
    20 november 1948: m.s. Toboali
    juli 1958: m.s. Garuda Mas
    1960: m.s. Pasir Mas
    1964: m.s. Henrica
    1965: m.s. Fresco
    1966: m.s. Henrica
    1966: m.s. King Moon
    2 mei 1977: gesloopt
    m.s. Tomohon (1929)
    29 augustus 1929: kiellegging
    24 december 1929: tewaterlating
    1 mei 1930: aflevering
    1 maart 1942: gezonken (Nowaki (Dai-99) en Arashi (Dai-100))
    m.s. Togian (1930)
    24 januari 1930: tewaterlating
    maart 1930: aflevering
    20 februari 1942: afgezonken door eigenbemanning
    ?: gelicht door Japan
    m.s. Toba (1930)
    29 augustus 1929: kiellegging
    6 februari 1930: tewaterlating
    8 juni 1930: aflevering
    4 april 1942: charter Ministry of War Transport
    29 november 1945: KPM
    1958: m.s. Ban Ho Liong
    1972: m.s. Tirta Karya
    1984: verkocht?
    m.s. Tohiti (1930)
    1930: tewaterlating
    1 mei 1930: aflevering
    5 maart 1942: gezonken (bombardement)
    ?: gelicht door Japan
    december 1945: onherstelbaar terug gevonden
    m.s. Tosari (1930)
    11 maart 1930: tewaterlating
    april 1930: aflevering
    30 maart 1942: charter Ministry of War Transport
    3 november 1945: KPM
    26 maart 1955: verkocht voor sloop
    1955: m.s. Annabella
    1958: m.s. Kintamani
    1958: m.s. Kawi
    27 oktober 1962: gezonken (storm)
    m.s. Toradja (1930)
    10 april 1930: tewaterlating
    mei 1930: aflevering
    1 maart 1942: gezonken (Nowaki (Dai-99) en Arashi (Dai-100))
    m.s. Tobelo (1930)
    13 augustus 1929: kiellegging
    9 december 1930: tewaterlating
    25 april 1930: aflevering
    21 februari 1942: buitgemaakt door Japan
    februari 1942: m.s. Tobi Maru
    1 juni 1945: getorpedeerd (HMS Tiptoe (P 332))

    Geschiedenis

    Eind jaren 1920 bestelde de Koninklijke Paketvaart Maatschappij (KPM) voor haar paketvaart in Nederlands-IndiŽ negen schepen ter aanvulling van haar vloot. De scheepswerf van C. van der Giessen & Zonen in Krimpen aan den IJssel kreeg de opdracht vijf schepen te bouwen en de Werf Gusto in Schiedam vier. Hoewel alle schepen volgens hetzelfde ontwerp werden gebouwd konden er kleine verschillen optreden in afmetingen en gewichten.

    De schepen hadden een lengte van 64,67 meter en een waterverplaatsing van 981 BRT wat een diepgang opleverde van 2,98 meter. Het type was gebouwd naar het ontwerp van Bureau Veritas, Klasse I. I. 3/3 P. 1.1. Ze waren iets groter dan een groep gelijkvormige schepen waarvan de naam begon met "Ti", de m.s. Tidore (1930) en m.s. Tinombo (1930). De schepen dij bij Gusto werden gebouwd ontvingen een 500pk motor van Maschinenfabrik Augsburg-NŁrnberg A.G. terwijl de schepen gebouwd bij van der Giessen een 500pk motor van Sulzer A.G. kregen.

    Alle negen schepen werden in 1930 in dienst genomen bij de Koninklijke Paketvaart Maatschappij. Bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog waren allen nog in gebruik en in december 1941 aanwezig in Nederlands-IndiŽ. Twee schepen gingen bij de strijd definitief verloren. De m.s. Tomohon (1929) en de m.s. Toradja (1930) waren onderweg van Tjilatjap naar Colombo en werden op 1 maart 1942 tot zinken gebracht door de torpedobootjagers Nowaki (Dai-99) en Arashi (Dai-100), op dat moment deel uitmakend van een smaldeel met de Zware-kruiser Takao (1930). De m.s. Tomori (1929), m.s. Toboali (1929), m.s. Togian (1930), m.s. Tohiti (1930) en m.s. Tobelo (1930) gingen verloren of werden buitgemaakt door Japan maar werden allen met meer of minder succes gelicht door de Japanners. De m.s. Tomori (1929) (als m.s. Sumatra Maru) en m.s. Tobelo (1930) (als m.s. Tobi Maru) gingen vervolgens verloren door torpedering door Britse onderzeeboten. Alleen de m.s. Toboali (1929) (als m.s. Aki Maru) werd na de Tweede Wereldoorlog terug gevonden en kon weer in gebruik worden genomen. De m.s. Toba (1930) en m.s. Tosari (1930) wisten uit Nederlands-IndiŽ te ontsnappen en werden vanaf 1942 gecharterd door het Ministry of War Transport. Als zodanig overleefden slechts drie van de negen schepen de Tweede Wereldoorlog en gingen weer voor de KPM varen.


    m.s. Toboali als m.s. Aki Maru, 1945 Bron: Public Domain (onbekend)

    Definitielijst

    kruiser
    Snelvarend oorlogsschip van 8000-15000 ton, geschikt voor diverse taken als verkenning, verkenningsafweer en konvooibescherming.
    smaldeel
    Deel van een oorlogsvloot die zelfstandig opereert.

    Technische gegevens

     Klasse: Tomori-klasse (1929) / Bureau Veritas, Klasse I. I. 3/3 P. 1.1.
     Aantal in klasse:
    9
     Land / Maatschappij:
    Nederland / Koninklijke Paketvaart Maatschappij (KPM)
     Type:
    Vrachtschepen / Paketboot
     Waterverplaatsing:
    983 BRT / 979 BRT
    576 DWT / 571 DWT
     Lengte:
    64,67 meter / 61,93 meter
     Breedte:
    10,42 meter / 10,41 meter
     Diepgang:
    2,98 meter / 3,51 meter
     Aandrijving:
    1x Sulzer 7 cilinder of
    1x MAN 7 cilinder
    1 schacht
    500 pk
     Snelheid:
    9 knopen (16,67 km/u)
     Bereik:
    ? km bij ? knopen (? km/h)
     Bewapening:
    geen
     Bemanning:
    ? (550-560 passagiers)

    Informatie

    Artikel door:
    Wilco Vermeer
    Geplaatst op:
    24-10-2022
    Laatst gewijzigd:
    26-10-2022
    Feedback?
    Stuur het in!

    Gerelateerde boeken

    The Allied Defense of the Malay Barrier, 1941-1942