Ontwikkeling

Ontwikkeling.
In 1937 was het snelste jachtvliegtuig en daarmee ťťn van de snelste militaire toestellen, de Franse Dewoitine-510. In juli van dat jaar presenteerde Duitsland op de internationale meeting in ZŁrich een nieuwe tweemotorige bommenwerper. Het werd een schok voor andere landen. De Dornier Do 17 bleek namelijk sneller te zijn dan de Dewoitine-510.
Het was vier jaar daarvoor geweest dat de Lufthansa-specificaties had opgesteld voor een snel postvliegtuig voor maximaal zes passagiers, bedoeld voor het Europese netwerk.
Dornier was hierop ingesprongen met het ontwerp voor een aŽrodynamisch toestel,
de Do 17.


Het geheel metalen vliegtuig zou worden uitgerust met twee BMW VI 6,0 motoren met een vermogen van 660 pk elk. Door het ontwerp met de zeer slanke romp kreeg het al snel de bijnaam "vliegend potlood".
Het eerste prototype, de Do 17V-1 vloog in de herfst van 1934. Nog voor het einde van dat jaar volgden de V-2 en V-3. Vooral door de zeer oncomfortabele passagiersaccommodatie werd door de Lufthansa afgezien van de aanschaf. Even leek dit opvallende ontwerp een roemloos einde te sterven totdat een Lufthansa-testvlieger, die toevallig ook in dienst was van het Duitse luchtvaartministerie, Flugkapitšn Untucht, een stukje met het toestel vloog en wel capaciteiten zag als bommenwerper. Een vierde prototype werd besteld en in de zomer van 1935 getest, gevolgd in de herfst van dat jaar door de V-5 en V-6 die werden uitgerust met twee Hispano-Suiza 12 Ybrs motoren van elk 775 pk. De volgende twee prototypen, de V-7 en V-8 werden nog verder als militair toestel uitgerust en getest. De V-9 kan vervolgens beschouwd worden als het eerste prototype van de eerste operationele versie, de Do 17E-1.
Via de V-3 met 17,70 m lengte en de V-4 met 17,15 m werd bij de V-9 de lengte terug gebracht tot 16,25 m. De laatste proef voor de productie werd de V-10, die de uiteindelijke BMW VI 7,3 motoren met een vermogen van 750 pk kreeg aangemeten.

Afbeeldingen

Dornier Do 17
Dornier Do 17E
Dornier Do 17Z

Do 17E-1/F-1

Do 17E-1/F-1:
In 1936 startte Dornier de productie in maar liefst drie fabrieken. Het toestel werd in productie genomen in twee versies, een bommenwerperversie (de Do 17E-1) en een verkennerversie (de Do 17F-1). Het toestel voerde als defensieve bewapening twee of drie 7,92 mm MG-15 machinegeweren en kon twee 250 kg SC-250, vier 100 kg SC-100 of tien 50 kg SC-50 bommen vervoeren.
De eerste E-1 kwam begin 1937 in dienst bij de 1e Gruppen van het 153 en 155 Kampfgeschwader, al snel gevolgd door de 2e en 3e Gruppen. Kort daarop volgden andere. In 1937 was men voldoende geoefend en werden twintig toestellen toegevoegd aan het 1. en 2.K/88 van het Condor Legion in Spanje om aan de zijde van de Nationalisten te strijden. Alhoewel het toestel, zeker tegen het einde van de Burgeroorlog, niet opgewassen was tegen de snellere nieuwe jagers van de Republikeinen, heeft een aantal van deze toestellen de strijd overleefd en zijn door de Duitsers aan de Spaanse regering overgedragen bij hun vertrek. De toestellen zijn in augustus 1938 in dienst gesteld bij de Grupo 8-G-'27 en zijn daar tot het einde van 1940 gebruikt. De totale productie van deze twee typen is niet bekend.

Technische gegevens:

Model: Dornier Do 17E-1/F-1
Taak: Bommenwerper/Verkenner
Bemanning: 4
Afmetingen: Spanwijdte: 18,00 m
Vleugeloppervlak: 55,00 m2
Lengte: 16,25 m
Hoogte: 4,32 m
Gewicht: Leeggewicht: 4500kg
Max. Gewicht: 7040 kg
Prestaties: Max. snelheid: 355 km/u
Kruissnelheid: 262 km/u
Plafond: 5100 m
Bereik: 1500 km
Motor: BMW VI 7,3 motoren met een vermogen van 750 pk elk
Bewapening: twee of drie 7,92 mm MG 15 mitrailleurs en een
bommenlast van 500 kg
Productie: deel van 565 E,F,M en P's

Afbeeldingen

Dornier Do 17E-1
Dornier Do 17F-1

Do 17K

Do 17K:
Door de grote aandacht die de Do 17 in 1937 te ZŁrich had gekregen, kreeg Dornier de toestemming om het toestel aan het buitenland te verkopen. Vooral JoegoslaviŽ bleek grote interesse te hebben. Na onderhandelingen werd overeengekomen dat Dornier 20 Do 17K's zou leveren en dat de Joegoslaven er zelf in licentie mochten bouwen. De eerste werden in 1937 geleverd en bij de Duits/Bulgaarse invasie van JoegoslaviŽ waren er door de Drzavna Fabrika Aviana circa 50 afgeleverd. Al deze 70 toestellen werden in dienst gesteld bij de Joegoslavische 3e Bommenwerpereenheid. 26 Toestellen werden op de grond vernield, maar de overigen wisten de aanvallers goed partij te geven. Aan het eind van de slag wisten twee van de overgebleven toestellen met het goud van de regering te ontkomen naar Egypte. De overige toestellen werden door de Duitsers herbewapend en overgedragen aan de door hen ingestelde Kroatische regering. Deze heeft de toestellen voornamelijk moeten inzetten in de strijd tegen de partizanen. De Do 17K is in drie varianten geproduceerd, de Do 17Kb-1 als bommenwerper, de Do 17Ka-1 als verkenner/bommenwerper en de Do 17Kb-2 met dezelfde taak.
De toestellen waren iets langer dan de Duitse typen en aangedreven door twee Gnome-RhŰne 14N-1/2 motoren met een vermogen van 980 pk elk. De toestellen hadden hierdoor een snelheid van maximaal 417 km/u en konden in totaal aan 1000 kilogram bommen meenemen.
De defensieve bewapening week ook af.
In een vaste positie naar voren vurend had men een 20 mm Hispano Suiza HS 404 kanon aangebracht, evenals in de neus een 7,92 FN Browning mitrailleur en een zelfde beweegbare mitrailleur in de cockpit. Voorts waren op de rug en in de buik ter hoogte van de cockpit nog twee naar achter vurende beweegbare 7,92 mitrailleurs aangebracht.

Definitielijst

invasie
Gewapende inval.
kanon
ook bekend als Kanone (Du) en Gun (En). Wordt vaak gebruikt om allerlei geschut aan te duiden. Eigenlijk slaat de term op vlakbaan geschut. Wordt gekenmerkt door een langere loop en grotere dracht.
mitrailleur
Machinegeweer, een automatisch, zwaar snelvuurwapen.

Do 17M/P

Do 17M/P:
Het achtste prototype, V-8, ook wel aangeduid als Do 17M-V1, werd verder verbeterd en aangedreven door twee Daimler-Benz DB600A motoren met een vermogen van 1000 pk elk.
De V-8 was het prototype dat in ZŁrich aan de wereld werd getoond. De motoren waren echter door de Luftwaffe bestemd voor jagers en het kreeg daarvoor in de plaats twee Bramo 323A-1 Fafnir motoren met een vermogen van 900 pk elk. Gelijk als bij de productie van deDo 17E en de Do 17F zou ook hier weer een bommenwerper- en een verkennerversie worden gebouwd. Eind 1937 schakelde men over van de productie van de Do 17E en Do 17F op de productie van de Do 17M en Do 17P. Door productieproblemen met de geplande motoren werden beide typen uiteindelijk uitgerust met twee BMW 132N motoren met een vermogen van 865 pk.
De ontwikkeling van vijandelijke jagers was ondertussen in 1939 zover dat zelfs deze versie al verouderd was. Voor de extra verdediging werd nog wel een extra mitrailleur toegevoegd.
Van de Do 17M zijn nog twee bijzondere uitvoeringen bekend, nl. een Do 17M-1/U-1 met extra ruimte voor een reddingsvlot en een Do 17M-1/Trop met tropenuitrusting voor gebruik in Noord-Afrika. Vanaf begin 1939 werden alle voorgaande versies van de Do 17 langzaam aan vervangen door de nieuwere Do 17Z.

Technische gegevens:

Model: Dornier Do 17M-1/P-1
Taak: Bommenwerper/Verkenner
Bemanning: 4
Afmetingen: Spanwijdte: 18,00 m
Vleugeloppervlak: 55,00 m2
Lengte: 16,25 m
Hoogte: 4,55 m
Gewicht: Leeggewicht: 4500 kg
Max. Gewicht: 8000 kg
Prestaties: Max. snelheid: 410 km/u
Kruissnelheid: 350 km/u
Plafond: 5100 m
Bereik: 1360 km
Motor: BMW 132N motoren met een vermogen van 865 pk elk
Bewapening: drie 7,92 mm MG 15 mitrailleurs en een
bommenlast van 500 kg.
Productie: deel van 565 E,F,M en P's

Afbeeldingen

Dornier Do 17P-1

Do 17U

Do 17U:
Nadat tijdens de Spaanse Burgeroorlog bleek dat de eerdere voordelen in techniek van de Duitse toestellen langzaamaan veranderden door de komst van betere jagers voor de Republikeinse troepen, werd er bij Dornier hard gedacht hoe deze problemen konden worden opgevangen. Begin 1938 werd op de Do 17 een nieuwe neussectie toegepast met als doel meer efficiŽntie en minder aŽrodynamica. Voor dit doel werd de Do 17S ontwikkeld. De drie gebouwde Do 17S-0 modellen kregen een hogere cockpit met veel meer glas en zodoende een beter gezichtsveld. Ook de neus werd met veel glaspanelen een beter zicht geboden voor de bommenrichter en waarnemer. Uit dit type werd uiteindelijk in kleine aantallen een verkenner/padvinderversie ontwikkeld. Van de voorserie werden drie Do 17U-0 toestellen gebouwd en van de productieversie uiteindelijk 12 Do 17U-1 toestellen. Ze waren allen voorzien van twee Daimler-Benz DB-600A motoren en ingericht voor vijf bemanningsleden.

Do 17Z

Do 17Z:
Op basis van de Do 17S en Do 17U werd in de herfst van 1938 de laatste Do 17 versie ontwikkeld en wel de Do 17Z. De Do 17Z kreeg twee Bramo 323 Fafnir motoren toegewezen. Het eerste exemplaar werd de Do 17Z-0 die een bemanning van vier man meevoerde en een defensieve bewapening van drie 7,92 MG 15 mitrailleurs en een offensieve capaciteit van slechts 500 kilogram bommen (vanwege het hogere gewicht door de cockpit en bewapening). Door toevoeging van een vierde 7,92 mitrailleur ontstond de eerste productieversie de Do 17Z-1. De eerste toestellen vonden in het begin van 1939 de weg naar de operationele eenheden. Korte tijd later werd de Bramo 323P Fafnir motor aangewezen voor de Do 17'en ontstond de Do 17Z-2, welke 1000 kilogram bommen kon vervoeren door de grotere capaciteit van de motoren. De Do 17Z-1 en Do 17Z-2 waren de bommenwerpervarianten. De verkennersvariant werd de Do 17Z-3, welke camera's en 500 kilogram aan bommenlast kon vervoeren. Dit werd tevens de laatste productievariant. In zeer kleine hoeveelheden is nog wel de Do 17Z-4 trainer en Do 17Z-5 reddingsvliegtuig gebouwd. Dit waren echter alle ombouwprojecten van bestaande toestellen. Toen in de zomer van 1940 de productie werd gestaakt waren er in totaal ongeveer 500 Do 17Z-1/Z-2's gebouwd en 22 Do 17Z-3 toestellen. Begin 1941 werden alle uit de operationele dienst teruggetrokken, alhoewel een aantal nog tot het einde van de oorlog dienst bleef doen als trainers en als sleper voor zweefvliegtuigen. Een groot aantal toestellen is aan KroatiŽ geschonken en 15 exemplaren gingen naar Finland (3 Do 17Z-1, 3 Do 17Z-2 en 9 Do 17Z-3). De Finse toestellen zijn op 11 november 1941 door Hermann GŲring persoonlijk aan Finland geschonken. De Finse toestellen hebben de gehele oorlog aan Finse zijde meegevochten en de overgebleven toestellen zijn pas in 1948 uit dienst genomen.

Technische gegevens:

Model: Dornier Do 17Z-2
Taak: Bommenwerper
Bemanning:
Afmetingen: Spanwijdte: 18,00 m
Vleugeloppervlak: 55,00 m2
Lengte: 16,25 m
Hoogte: 4,55 m
Prestaties: Max. snelheid: 410 km/u
Kruissnelheid: 300 km/u
Plafond: 8200 m
Bereik: 1500 km
Motor: BMW Bramo 323P Fafnir motoren met een vermogen van 1000 pk elk
Bewapening: zes 7,92 mm MG 15 mitrailleurs en een
bommenlast van 1000 kg
Productie: onbekend uit 500 Do 17Z-1 en Z-2 toestellen

Afbeeldingen

Dornier Do 17Z-2

Do 17Z Kauz

Do 17Z Kauz:
In juli 1940 werd Oberst Josef Kammhuber benoemd tot nachtjagercommandant. Er werden twee Nachtjagdgeschwader opgericht, NJG 1 en 2. Voor hun wapen werd de Dornier Do 17Z-3 gekozen. Totdat deze omgebouwd waren tot nachtjagers maakten de eenheden gebruik van Messerschmitt Bf 110C toestellen. De Dorniers werden omgebouwd tot Do 17Z-6 Kauz, waartoe ze werden uitgerust met de neus van een Junker Ju 88C-2 met een 20 mm MG FF Oerlikon kanon en drie 7,92 mm MG 17 mitrailleurs. Het voer drie bemanningsleden mee en kon ook nog twee 250 kg SC-250 bommen of tien 50 kg SC-50 bommen vervoerde. De neus bleek verre van ideaal en bij de laatste negen toestellen werd een nieuwe neus ontwikkeld. Deze werden aangeduid als Do 17Zkauz II. Het 4e Staffel van II/NJGI maakte in oktober 1940 haar eerste slachtoffer en de toestellen werden tot midden 1942 gebruikt.

Technische gegevens:

Model: Dornier Do 17Z-Kauz II
Taak: Nachtjager
Bemanning: 3
Afmetingen: Spanwijdte: 18,00 m
Vleugeloppervlak: 55,00 m2
Lengte: 16,25 m
Hoogte: 4,55 m
Prestaties: Max. snelheid: 426 km/u
Kruissnelheid: 385 km/u
Plafond: 8050 m
Bereik: 3000 km
Motor: BMW Bramo 323R-2 Fafnir motoren met een vermogen van 1200 pk elk
Bewapening: twee 20 mm kanonnen en
vier 7,92 mm MG 17 mitrailleurs in de neus en
ťťn 7,92 mm MG 15 mitrailleur in de cockpit.
Productie: 9 stuks

Afbeeldingen

Dornier Do 17Z Kauz
Neus met geschut

Do 215

Do 215:
Tot dan toe was alleen van de Do 17K een exportorder voor 20 toestellen naar JoegoslaviŽ gegaan. De ontwikkelingen van de Do 17Z hadden echter de interesse van diverse landen gewekt. Er werd een exportversie ontwikkeld, de Do 215, waarvan er een aantal werd besteld door Zweden, JoegoslaviŽ en Nederland. De enkele Do 17Z-0 werd toen het prototype Do 215V-1. De eerste zouden naar JoegoslaviŽ gaan zodat de Do 215V-1 werd uitgerust met twee Gnome-RhŰne 14N-1/2 motoren. Het volgende prototype werd iets verbeterd en als Do 215V-2 getest. Uiteindelijk werd een derde prototype uitgerust met twee Daimler-Benz DB-601A motoren met een vermogen van 1075 pk elk. Bij de uitbraak van de oorlog was alleen door Zweden een definitieve order geplaatst van 18 vier persoons Do 215A-1 toestellen, ontwikkeld uit de Do 215V-3. Door de vijandelijkheden werd echter iedere exportorder geschrapt en werden de toestellen voor de Luftwaffe afgebouwd. Ze werden iets gewijzigd. Het voorserie toestel, de Do 215B-0, bleek goed te voldoen en de eerste productieserie werd de Do 215B-1. In januari 1940 werd de 3. Aufklarungstaffel de eerste eenheid met de vliegtuigen. In april 1940 vertrok deze eenheid naar Noorwegen en bleek daar beter te voldoen dan de Do 17. De volgende versie zou een bommenwerperversie worden, de Do 215B-2. Deze werd echter niet geproduceerd en de Do 215B-3 werd de volgende. De twee gebouwde toestellen zijn in 1939 aan de Sovjet-Unie geschonken in het kader van het gesloten niet-aanvalsverdrag.

In maart 1940 rolde het echte productiemodel uit de fabriek, de Do 215B-4. Het werd een gecombineerde bommenwerper/verkenner, welke maximaal twee 250 kg SC-250 of tien 50 kg SC-50 bommen kon vervoeren. De Do 215B-1 en Do 215B-4 bleven in productie tot 1941, waarbij er in totaal 72 werden geproduceerd. De toestellen zijn voornamelijk als verkenner gebruikt tot aan de herfst van 1941. Begin 1942 zijn vier Do 215B-4 toestellen verkocht aan Hongarije, welk land ze als verkenner heeft gebruikt tot eind 1942.
Het succes met de Do 17 als nachtjager zette de Luftwaffe aan om ook de Do-215 in die rol te gebruiken. Als experiment werd een aantal Do 215B-4 toestellen voorzien van een dichte neus met twee 20 mm MG FF kanonnen en vier 7,92 mm MG 17 mitrailleurs. Eerst werd in de neus een Spaner Anlag IR installatie aangebracht die later werd vervangen door de FUG202 Liechtenstein BY radar. De aldus verkregen versie werd de Do 215B-5. De 20 gebouwde exemplaren kwamen in dienst bij de IIGruppe/I Nachtschlachtgeschwader en maakten in augustus 1941 hun eerste slachtoffer.. De toestellen zijn in actie geweest tot het begin van 1944.

Technische gegevens:

Model: Dornier Do 215B-1
Taak: Bommenwerper/verkenner
Bemanning: 4
Afmetingen: Spanwijdte: 18,00 m
Vleugeloppervlak: 55,00 m2
Lengte: 15,80 m
Hoogte: 4,55 m
Prestaties: Max. snelheid: 470 km/u
Kruissnelheid: 410 km/u
Plafond: 9000 m
Bereik: 2425 km
Motor: Daimler-Benz DB-601Aa motoren met een vermogen van 1100 pk elk
Bewapening: zeven of acht 7,92 mm MG 15 mitrailleurs op diverse posities en maximaal 1000kg aan bommenlast
Productie: onbekend aantal in totaal van 72 Do 215B-1 en Do 215B-4 toestellen (vier naar Hongarije)

Afbeeldingen

Dornier Do 215B

Informatie

Artikel door:
Wilco Vermeer
Geplaatst op:
12-02-2003
Laatst gewijzigd:
18-03-2017
Feedback?
Stuur het in!

Gerelateerde thema's

Gerelateerde personen

Bronnen

- David D., The Complete Encyclopedia Of World Aircraft, Brown Packaging Books Ltd., London, 1997
- Gunston B. ea., Hitler's Luftwaffe, Salamander Books Ltd., London, 1977
- Gunston B. ea., Jane's Fighting Aircraft of World War II, Random House Group Ltd, 2001
- Nowarra H.J., The Flying Pencil, Dornier Do 17 and Do 215, Schiffer Military History Volume 25, Schiffer Publishing Ltd., 1990
- Wilson S., Aircraft of WWII, Airospace Publications Pty Ltd, Australia, 1998
- Wings, Midway to Hiroshima, CD-Rom, Discovery/Maris multimedia, 1995