De website is nu nog groter en beter geworden! Go2War2.nl is vanaf nu volledig samengevoegd met TracesOfWar.nl. Vanaf nu is de sectie Artikelen ook beschikbaar. Veel meer informatie in een groter jasje!

ABDA-Command

    Inleiding
    Al snel na het uitbreken van de gevechten in de Pacific, werd de militaire situatie aan geallieerde zijde zo ernstig, dat men de noodzaak inzag dat verregaande samenwerking gewenst was. Na een gezamelijke conferentie, werd door de militaire leiding van de Verenigde Staten (Amerika), Groot BrittanniŽ (Britain), Nederland (Dutch) en AustraliŽ, besloten tot het vestigen van een gezamelijk opperbevel voor het gehele oorlogsgebied in het Verre Oosten. Dit werd American-British-Dutch-Australian Command (ABDA-command of ABDACOM), onder leiding van Generaal Sir Archibald Wavell. ABDA-Command trad op 25 december 1941 in werking.

    Geschiedenis
    Nagenoeg direct nadat Japan op 7 december 1941 de Amerikaanse basis Pearl Harbor overviel, begonnen pogingen tot nadere samenwerking tussen de Geallieerden in de Pacific. Deze gesprekken werden afgerond op de Arcadia Conference, die tussen 22 december 1941 en 14 januari 1942 plaatsvond in Washington.

    Op 29 december 1941 kondigde Winston Churchill de formatie aan, waarbij hij aangaf dat Archibald Wavell de opperbevelhebber werd, waarbij hij tevens zijn functie als Commander-in-Chief India behield. Op 1 januari 142 volgde een verklaring van alle vier de regeringen van de vier betrokken landen, waarmee Wavell formeel werd geÔnstalleerd.
    Als taakstelling kreeg ABDACOM mee:

    1. Het behoud van het Maleisische BarriŤre, een lijn lopend via het Maleisisch schiereiland, langs de Noordgrens van Nederlands-IndiŽ naar het Oosten.

    2. Het behoud van Birma en AustraliŽ.

    3. Het herstellen van de verbindingen tussen Nederlands-IndiŽ en Luzon en het ondersteunen van de troepen op de Filippijnen.

    4. Het behouden van de essentiŽle verbindingsroutes in het gebied.

    Met de formatie van ABDACOM kreeg Archibald Wavell het bevel over ťťn van de grootste strijdkrachten die tot op dat moment op de been waren gebracht. Het nadeel was dat deze strijdkrachten over een groot gebied verspreid waren. Onder zijn bevel viel het gebied van†Birma naar†Nederlandsch-IndiŽ tot en met de Filippijnen. Hoewel formeel onder bevel van Wavell, bleek in de praktijk dat bijvoorbeeld de Amerikaanse General Douglas MacArthur de volledige praktische controle behield over de Geallieerde troepen in de Filippijnen en in de praktijk Wavell hier nauwelijks iets over te vertellen had.
    Daarnaast bleven de territoria van Hawaii, het grootste deel van AustraliŽ en Australisch Nieuw Guinea onder bevel van de eigen Nationale bevelhebbers.
    Vanaf het begin bleek de opdracht aan ABDACOM, het behoud van het Maleisiche Schiereiland en de controle over de Indische Oceaan en de toegang tot AustraliŽ, nagenoeg onmogelijk. De Japanse Keizerlijke Marine beheerste de zee en de grote geografische spreiding van ABDACOM troepen maakte goede controle en bevelvoering haast onmogelijk. De vier Geallieerde deelnemende landen, AustraliŽ, Groot-BrittanniŽ, Nederland en de Verenigde Staten, hadden nog nooit militaire oefeningen met elkaar gehouden en gebruikten van elkaar afwijkende communicatiemiddelen en uitrusting. Tevens bleken de Politici van de deelnemende naties van elkaar verschillende prioriteiten te hebben.

    Het grootste belang voor de Britten was de verdediging van Singapore. Door de val van Nederland in mei 1940, hadden de Nederlands-Indische autoriteiten vooral de prioriteit gelegd bij de verdediging van Java. De AustraliŽrs hadden grote delen van hun strijdkrachten gebonden in de strijd in Europa en Noord-Afrika en konden weinig troepen en materieel ter beschikking stellen. Bij de Amerikanen lag de prioriteit bij de Filippijnen.

    Op 7 januari 1942 vestigde Archibald Wavell zijn hoofdkwartier in Singapore, bij British Far East Command, waarmee de staf van deze organisatie nagenoeg geheel door Wavell in beslag werd genomen. Op 10 januari 1942 kwam Wavell naar Batavia voor een conferentie met de staf van ABDACOM. Hier werd de basisorganisatie opgezet.†Formeel werd ABDACOM op 15 januari 1942 geformeerd met haar hoofdkwartier in Batavia op Java.†Op 18 januari 1942 vestigde Wavell zijn hoofdkwartier in het Grand Hotel te†Lembang, bij Bandoeng op Java. Op 1 februari verplaatste ABDAIR haar hoofdkwartier van Lembang naar Bandoeng, waarmee de communicatie werd bemoeilijkt.

    Op zee, op land en op het water verliep de strijd voor ABDACOM slecht. Geallieerde strijdkrachten werden op alle fronten teruggedrongen. Als enig lichtpunt kon de succesvolle aanval van de U.S. Navy op 24 januari 1942 op de Japanse landingstroepen bij Balikpapan, Borneo genoemd worden, waarbij zes Japanse transportschepen werden vernietigd. Het had echter weinig invloed op de strijd aan land.

    Ondertussen werd aan het politieke front door de regeringen van Nederland, AustraliŽ en Nieuw Zeeland bij Winston Churchill gelobbyd om te komen tot de oprichting van een Geallieerde Oorlogsraad ofwel Allied†Inter-Governmental War Council, die de zeggenschap zou krijgen over alle Geallieerde inspanningen in AziŽ en de Pacific, met als thuisbasis Washington†D.C..†Als gevolg hiervan werd op 9 februari 1942 een Far Eastern Council gevestigd in Londen, met een staf in Washington D.C..

    De ontwikkelingen in het gebied van ABDACOM, volgden elkaar echter zo snel op dat met de val van Singapore op 15 februari 1942 ABDA-Command in feite werd beroofd van haar belangrijkste functie. Een week later werd het dan ook opgeheven. Op 25 februari 1942 trad Wavell af als Opperbevelhebber en gaf hij het bevel over aan de lokale bevelhebbers. Bij zijn aftreden stelde hij als aanbeveling de oprichting voor van twee structuren om ABDACOM te vervangen, een Pacific Command en een India Command. Vooruitlopend hierop gaf hij zelf zijn bevel over Birma over aan het British Indian Army en nam hij zijn oude functie als Commander-in-Chief India weer op zich.
    Met de vernietiging van de belangrijkste marinevloot van ABDA, die onder bevel van Schout-bij-Nacht Karel Doorman, tijdens de Slag in de Javazee, op 27 februari 1942, kwam een eind aan de samenwerking binnen ABDA. General Douglas MacArthur werd bij de val van de Filippijnen, door de Amerikaanse regering gedwongen uit te wijken naar AustraliŽ, waar hij op 17 maart 1942 werd aangesteld als Geallieerd Opperbevelhebber (Supreme Allied Commander) South West Pacific Area, waarbij hij het bevel kreeg over alle Geallieerde troepen in de Zuidwest Pacific, inclusief AustraliŽ en Nieuw-Guina en de door de Japanners bezette gebieden. Het overige gebied binnen de Pacific, bleef onder bevel van Pacific Ocean Areas Command, onder bevel van Admiral Chester Nimitz. Hiermee werd direct de Amerikaanse overheersing duidelijk van de Geallieerde oorlogsinspanningen in de Pacific.

    Op 1 april 1942 werd in Washington D.C., een inter-gouvernementeel Pacific War Council ingesteld. ABDACOM kon beschouwd worden als een mislukte samenwerking tegenover een op dat moment oppermachtige vijand. Toch werden lessen getrokken uit de samenwerking. Lessen die later gebruikt zouden worden bij militaire samenwerkingen tussen Geallieerde landen en die uiteindelijk zouden leiden tot de ondergang van Duitsland, Japan en hun bondgenoten.

     

    Definitielijst

    ABDACOM
    Afkorting voor "American, British, Dutch and Australian Command". Dit was de samenvoeging van de strijdkrachten van de Verenigde Staten, Groot BritanniŽ, Nederland en AustraliŽ in het Verre Oosten aan het einde van 1941 met als doel een gebundelde strijd tegen de Japanse invasies. Dit samenwerkend commando werd opgericht op 28 december 1941 en stond onder bevel van de Britse General Archibald Wavell. Het is nooit tot een echte samenwerking gekomen omdat de ondergeschikte bevelhebbers van de verschillende deelnemende naties nooit onder zijn bevel kwamen te staan, maar onder het bevel vanhun eigen legerleiding bleven functioneren. Nadat men de stirjd tegen Japan als verloren moest beschouwen met het verlies van Singapore, Nederlands-IndiŽ en de Filippijnen, werd ABDACOM op 25 februari 1942 weer opgeheven.
    Geallieerden
    Verzamelnaam voor de landen / strijdkrachten die vochten tegen Nazi-Duitsland, ItaliŽ en Japan gedurende WO 2.

    Afbeeldingen

    Australie (A)
    Groot-Brittannie (B)
    Nederland (D)
    Verenigde Staten (A)
    Het operatiegebied van ABDACOM Bron: U.S. Army Center of Military History.

    Bevelstructuur

    ABDA-Command tot 22 februari 1942

    Opperbevelhebber:
    General Sir Archibald Wavell, British Army
    Plaatsvervangend Bevelhebber:
    Lieutenant General George Brett, U.S. Army Air Corps
    Stafchef:
    Lieutenant General Henry Pownall, British Army


    Deputy Intendant General:
    (Administratie)

    COIC:
    (Combined Operations and Intelligence Center)




    Landstrijdkrachten (ABDAARM/ABDALAND)

    Bevelhebber Landstrijdkrachten:
    Luitenant Generaal Hein Ter Poorten, Koninklijk Nederlandsch Indies Leger
    Stafchef:
    Major General Ian Playfair, British Army
    British Forces in Burma:
    (Burma Command)
    Major General Thomas Hutton, British Army
    Australian 7th Military District
    (Northern Australia):
    Major General David Blake, Australian Army
    British Forces in Malaya:
    (Malaya Command)
    Lieutenant General Arthur Percival,
    British Army
    Allied forces in the Philippines:
    (USAFFE)
    General Douglas MacArthur,
    United States Army


    Luchtstrijdkrachten (ABDAAIR)

    Bevelhebber Luchtstrijdkrachten:
    Air Marshal Sir Richard Peirse,
    Royal Air Force
    Plaatsvervangend Bevelhebber:
    Major General Lewis Brereton,
    United States Army Air Corps
    Hoofd Planning en Operaties:
    Group Captain Joe Hewitt ,
    Royal Australian Air Force
    Air Officer Commanding RAF in Java:
    Air Vice-Marshal Sir Paul Maltby,
    Royal Air Force
    NORGROUP
    (RAF Birma):
    Air Vice-Marshal Donald Stevenson,
    Royal Air Force
    WESGROUP
    (RAF MaleisiŽ en Noord-Sumatra):
    Air V. Marshal Conway Pulford,
    Royal Air Force
    CENGROUP
    (KNIL Zuid-Sumatra en West-Java:
    (samengevoegd met EASGROUP op 22 februari 1942)
    Generaal Majoor Ludolph van Oyen, Koninklijk Nederlandsch Indies Leger
    EASGROUP
    (USAAF Oost-Java:
    (samengevoegd met CENGROUP op 22 februari 1942)
    ?


    RECGROUP / Allied Air Reconnaissance Group:
    Kapitein ter Zee Gerard Bozuwa,
    Koninklijke Marine
    Captain Frank Wagner,
    U.S. Navy (plaatsvervanger)
    AUSGROUP (RAAF Noord-AustraliŽ en de Molukken):
    Air Commodore Douglas Wilson,
    Royal Australian Air Force


    Zeestrijdkrachten (ABDAFLOAT)

    Bevelhebber Zeestrijdkrachten:
    Admiral Thomas Hart,
    U.S. Navy (tot 12 februari 1942)
    Vice-admiraal Conrad Helfrich,
    Koninklijke Marine (na 12 februari 1942)
    Plaatsvervangend Bevelhebber:
    Rear Admiral Arthur Palliser,
    Royal Navy
    Commander United States Naval Forces in the Southwest Pacific:
    Rear Admiral William Glassford, Jr,
    U.S. Navy
    Bevelhebber Nederlandse Zeestrijdkrachten:
    Schout-bij-Nacht Johan van Staveren,
    Koninklijke Marine
    Commander British-Australian Naval Forces / China Naval Force:
    Commodore John Collins,
    Royal Australian Navy



    ABDA-Command / ABDA-Area
    vanaf 22 februari 1942


    Opperbevelhebber ABDA-Area:
    Luitenant Generaal Hein Ter Poorten, Koninklijk Nederlandsch Indies Leger


    Landstrijdkrachten (ABDAARM)

    Bevelhebber Landstrijdkrachten:
    Luitenant Generaal Hein Ter Poorten, Koninklijk Nederlandsch Indies Leger


    Luchtstrijdkrachten
    (JAC - Java Air Command)


    Bevelhebber Luchtstrijdkrachten:
    Generaal Majoor Ludolph van Oyen, Koninklijk Nederlandsch Indies Leger
    Plaatsvervangend Bevelhebber:
    Major General Lewis Brereton, United States Army Air Corps
    British Australian Air Forces: (BRITAIR)
    Air Vice-Marshal Sir Paul Maltby, Royal Air Force
    COIC:
    (Combined Operations and Intelligence Center)



    Zeestrijdkrachten (ABDAFLOAT)

    Bevelhebber Zeestrijdkrachten:
    Vice-admiraal Conrad Helfrich, Koninklijke Marine
    Plaatsvervangend Bevelhebber:
    Rear Admiral Arthur Palliser, Royal Navy
    Combined Strinking Force: Schout bij Nacht Karel Doorman, Koninklijke Marine
    Western Striking Force:

    Eastern Striking Force:
    Schout bij Nacht Karel Doorman, Koninklijke Marine


    Definitielijst

    KNIL
    Koninklijk Nederlandsch Indisch Leger (1830-1950) Benaming van het Nederlandse leger in IndonesiŽ.

    Afbeeldingen

    General Wavell Bron: British Government photo.
    Lieutenant General George Brett Bron: U.S. Army photo.
    Lieutenant General Henry Pownall Bron: Imperial War Museum photo.
    Luitenant Generaal Hein Ter Poorten, Japanse krijgsgevangenen kaart Bron: Tropenmuseum.
    Vice-admiraal Conrad Helfrich (links) en Admiral Thomas Hart (rechts) Bron: Wilco Vermeer collection.

    Organisatiestructuur

    Landstrijdkrachten (ABDAARM)


    Birma
    Burma Command
    MaleisiŽ
    Malaya Command
    Nederlands-IndiŽ
    Koninklijk Nederlands Indisch Leger
    Blackforce (AustraliŽ)
    Sparrow Force (AustraliŽ)
    Gull Force (AustraliŽ)
    British Army Contingent Java
    American Army Contingent Java
    Filippijnen
    United States Army Forces in the Far East (USAFFE)
    Darwin
    Australian 7th Military District


    Luchtstrijdkrachten (ABDAAIR)



    NORGROUP

    WESGROUP

    CENGROUP

    EASGROUP

    RECGROUP

    AUSGROUP


    Zeestrijdkrachten (ABDAFLOAT)



    United States Naval Forces in the Southwest Pacific / Asiatic Fleet

    Koninklijke Marine in Nederlandsch-IndiŽ

    China Naval Force

    Task Force 5

    ABDA-Area

    Landstrijdkrachten:

    Koninklijk Nederlands Indisch Leger

    Blackforce (AustraliŽ)

    British Army Contingent Java

    American Army Contingent Java




    Luchtstrijdkrachten:

    Java Air Command (JAR)


    BRITAIR (RAF/RAAF)

    Commando ML (Militaire Luchtvaart KNIL)

    EasGroup (East Group,U.S. Army Air Corps)

    RecGroup (Reconnaissance Group)

    Commando Luchtverdediging Batavia

    Commando Luchtverdediging Banoeng

    Commando Luchtverdediging Soerabaja

    KNIL Luchtdoelartillerie

    COIC (Combined Operations and Intelligence Center)


    Zeestrijdkrachten:



    Combined Striking Force (Soerabaja)
    Combined Striking Force (Soerabaja, vanaf 26 februari 1942)

    Western Striking Force (Tandjong Priok, tot 26 februari 1942)

    Eastern Striking Force (Soerabaja, tot 26 februari 1942)





    Definitielijst

    KNIL
    Koninklijk Nederlandsch Indisch Leger (1830-1950) Benaming van het Nederlandse leger in IndonesiŽ.

    Informatie

    Artikel door:
    Wilco Vermeer
    Geplaatst op:
    06-03-2015
    Laatst gewijzigd:
    25-12-2018
    Feedback?
    Stuur het in!

    Bronnen

    • The Dutch East†Indies Campaign 1941-1942
    • Nelson J.C.; ABDACOM, America's First Coalition Experience in World War II; Kansas State University; Manhattan; 2012
    • Boer P.C.; Joint-Optreden van de Geallieerde (Combined) Lucht- en Marinestrijdkrachten op 26 en 27 februari 1942; Mars et Historia; 38e Jaargang No. 4; oktober/december 2004