Lancaster, Avro

De AVRO Lancaster is waarschijnlijk wel de meest succesvolle zware bommenwerper van alle welke door Bomber Command van de RAF zijn gebruikt. De ongeveer 7300 gebouwde exemplaren vlogen maar liefst bij 59 squadrons en wierpen in de ruim 156.000 uitgevoerde vluchten meer dan 608.000 ton bommen af.

Definitielijst

Bomber Command
Onderdeel van de RAF dat zich met strategische en soms tactische bombardementen (zoals in Normandië) bezighield.

Afbeeldingen

Avro Lancaster

Ontwikkeling

Ontwikkeling.
De door het Luchtvaartministerie afgegeven specificatie P.13/36 was voor AVRO de aanleiding om met type 679 de strijd aan te binden. De specificatie was opgesteld voor de Rolls Royce Vulture X motoren. Door de langzame ontwikkeling en de grote problemen met deze motoren duurde de ontwikkeling van het toestel zeer lang. Op 25 juli 1939 maakte het prototype een eerste vlucht. Het door twee Vulture X (vermogen van 1845 pk elk) aangedreven toestel had ondertussen de naam Manchester gekregen. De motoren bleven echter problemen veroorzaken en het toestel was nagenoeg onbruikbaar. Operationele inzet in februari 1941 resulteerde in een debacle. Na 202 gebouwde toestellen ontstond een ontwerp voor de Manchester Mk. II, met twee Bristol Centaurus motoren en de Manchester Mk. III, met vier Rolls Royce Merlin X motoren. Dit laatste ontwerp zag er zo veelbelovend uit dat een Manchester Mk. I als prototype werd omgebouwd. Het model kreeg een nieuw typenummer, type 683, en een nieuwe naam, de AVRO Lancaster. De eerste vlucht vond plaats in januari 1941 en het toestel voldeed voortreffelijk. Nadat bij het tweede prototype in mei 1941 de spanwijdte van het staartstuk nog iets was vergroot, was de definitieve Lancaster Mk. I ontstaan.

Afbeeldingen

Avro Lancaster prototype

Lancaster Mk I

Lancaster Mk I.
De eerste Lancaster Mk I vloog in oktober 1941 en op kerstavond van dat jaar kreeg Squadron 44 de eerste drie toestellen. De eerste operationele vluchten volgden in maart 1942. De Mk. I wad duidelijk afgeleid van de Manchester en was nagenoeg gelijk aan het tweede prototype.
De van de Manchester overgenomen geschutskoepel in de buik bleek zo weinig te worden gebruikt dat deze in de praktijk vaak werd verwijderd.
Het vliegtuig bleek een groot succes te zijn voor de nachtelijke bombardementen door Bomber Command en werd gaandeweg de productie diverse malen aangepast aan eisen uit de praktijk. Zo werd het bommenruim vergroot, waardoor een bom van 3629 kg kon worden vervoerd. De toestellen met vergrote bommenlast, werden doorgaans Lancaster B. Mk.I genoemd. Dit werd later herhaald en na verwijdering van de bomluiken kon zelfs de 9979 kg zware Grand Slam-bom worden meegenomen.
Ook de motoren werden gaandeweg aangepast. Werd aanvankelijk de Rolls Royce Merlin XX standaard, later werd dat de Merlin 22 en weer later de Merlin 24, waardoor natuurlijk de prestaties, zoals snelheid, bereik en mee te dragen bommenlast toenamen.
Het uiteindelijke toestel, dat in staat was de Grand Slam-bom te vervoeren werd aangeduid als Lancaster B. Mk. I (Special). Het was uitgevoerd met verbeterde H2S navigatie radar en Merlin 24 motoren. Van dit type zijn er na augustus 1943 totaal 33 exemplaren gebouwd, welke alleen in Europa zijn ingezet.
In de herfst van 1944 kwam men op de gedachte om de Lancaster ook voor het Verre Oosten te gaan gebruiken. Hiertoe werd het toestel aangepast door onder andere de rugkoepel te verwijderen en extra brandstoftanks te plaatsen. Vanaf 1945 kon men de zo ontstane Lancaster B. Mk I (FE) inzetten.

Technische gegevens:

Model: AVRO Lancaster Mk.I
Taak: Zware lange afstand bommenwerper
Motor: Vier Rolls-Royce Merlin XX , Merlin 22 of Merlin 24 met een vermogen van 1460 pk
Bemanning: 7
Afmetingen: Spanwijdte: 31,09 m
Vleugeloppervlak: 120,77 m2
Lengte: 20,98 m
Hoogte: 6,19 m
Gewicht: Leeggewicht: 16705 kg
Max. Gewicht: 32680 kg (Merlin 24)
Prestaties: Max. snelheid: 434 km/u (Merlin 22)
Kruissnelheid: 338 km/u
Plafond: 7467 m
Bereik: 1641 km
Bewapening: twee 7,7 mm Browning machinegeweren in de neuskoepel, vier 7,7 mm machinegeweren in de staartkoepel, twee 7,7 mm machinegeweren in de rugkoepel en twee 7,7 mm machinegeweren in de buikkoepel.
Voorts kon standaard 3656 kg bommen worden meegevoerd.
Productie: 3425 stuks

Afbeeldingen

Avro Lancaster Mk I

Lancaster Mk II/Mk X

Lancaster Mk II
Eind 1941 ontstond er door de veelvuldige inzet, een tekort aan Rolls Royce Merlin motoren en werd gekozen voor de Bristol Hercules VI, met een vermogen van 1650 pk. Van de twee geplande prototypes werd er maar één gebouwd, die in november 1941 de eerste vlucht maakte. De prestaties waren vergelijkbaar met die van de Mk.I. Van dit type werden maar 300 exemplaren gebouwd door de Armstrong Whitworth-fabriek. Ook hier werden gaandeweg verbeteringen aangebracht, waardoor de Lancaster B. Mk II met Bristol Hercules XVI motoren ontstond.
Mede door inzet van in licentie gebouwde Merlin motoren in de Verenigde Staten bleef de aanvoer echter op peil.

Lancaster Mk III
Nagenoeg gelijk aan de Mk I, echter met de in Amerika gebouwde Packard motoren ontstond de Mk. III. Het eerste prototype was een omgebouwde Mk. I en vloog in augustus 1942. De eerste productietoestellen volgden nog in datzelfde jaar. Ook bij dit type werden door vergroting van het bommenruim versies ontwikkeld, aangeduid als Lancaster B. Mk III. Ook hier werd de buikkoepel later weggelaten. Voorts werden bij latere exemplaren de vier 7,7 mitrailleurs in de staart vervangen door twee 12,7 mm Browning machinegeweren.
In 1943 waren het 33 toestellen van dit type die werden uitgekozen om te worden verbouwd tot "Dam Busters". Uitgerust met een katapultsysteem, waarmee een cilindervormige, roterende bom werd neergelaten, werden de toestellen door 617th Squadron gebruikt om de dammen in de Eder, Schwelme, Möhne en Sorpe-rivieren te bombarderen. Hiermee werd getracht de elektriciteitsvoorziening van het industriële hart van Duitsland lam te leggen. Een opzet die gedurende korte tijd zeker succes had.
Van de B. Mk. II werd ook een Verre Oosten-versie gebouwd, welke echter net als de Mk I versie niet op tijd konden worden ingezet.

Technische gegevens:

Model: AVRO Lancaster Mk. III
Taak: Zware langeafstandsbommenwerper
Motor: Vier in VS gebouwde Rolls-Royce Merlin 28 of 38 motoren met een vermogen van 1460 pk
Bemanning: 7
Afmetingen: Spanwijdte: 31.09 m
Vleugeloppervlak: 120,77 m2
Lengte: 20,98 m
Hoogte: 6,19 m
Gewicht: Leeggewicht: 15870 kg
Max. Gewicht: 28570 kg
Prestaties: Max. snelheid: 452 km/u
Kruissnelheid: 365 km/u
Plafond: 6450 m
Bereik: 1673 km met bommenlast en 3570 km zonder
Bewapening: Maximaal 6350 kg bommen, twee 7,7 mm mitrailleurs in de neus en in de rugkoepel en vier 7,7 mm mitrailleurs in de staartkoepel
Productie: 3039 stuks

Lancaster Mk VI
De geplande Lancasters Mk IV en V werden pas na de oorlog geproduceerd. Deze versies weken zoveel af van het oorspronkelijke model dat ze geproduceerd werden onder een andere naam, de Lincoln.
De volgende Lancasterversie was de Mk VI. Voor deze versie werden vier Rolls Royce Merlin 85 motoren gebruikt met een vermogen van 1635 pk. Het was een conversie van de MK. II, uitgebracht vanaf voorjaar 1944. Er werden maar negen studietoestellen verbouwd, waarvan er vier operationeel werden getest bij de No 7 en 635 squadron. De toestellen waren uitgerust met stoorapparatuur om vijandelijke radar te storen en zijn al in november 1944 weer teruggetrokken.

Lancaster Mk VII
Deze versie werd gelijk uitgevoerd als Lancaster B. Mk. VII en was bedoeld voor het Verre Oosten. De 180 gebouwde exemplaren kwamen daar echter pas na de oorlog aan. Het enige verschil met de Mk III was de rugkoepel, die was uitgerust met twee 12,7 mm mitrailleurs en verder naar voren was gemonteerd.

Lancaster Mk X
Dit was de aanduiding voor de in Canada gebouwde toestellen van de Lancaster B. Mk I en III. In totaal bouwde de Victory Aircraft Co. 430 Lancaster B. Mk Xen die alle onbewapend naar Engeland werden overgevlogen om daar van wapens te worden voorzien.

Na de Tweede Wereldoorlog bleef de Lancaster nog dienst doen. Ze werden toen gebruikt voor fotoverkenning, als tankvliegtuig en voor transportdoeleinden. De laatste RAF Lancaster werd pas in 1956 uit dienst genomen. Canada, Frankrijk, Egypte en Argentinië hebben na de oorlog nog gebruik gemaakt van het toestel.

Afbeeldingen

Avro Lancaster Mk B III
Avro Lancaster Mk X

Bronnen

- David D., The Complete Encyclopedia Of World Aircraft, Brown Packaging Books Ltd., London, 1997
- Gunston B. ea., Jane's Fighting Aircraft of World War II, Random House Group Ltd, 2001
- Wilson S., Aircraft of WWII, Airospace Publications Pty Ltd, Australia, 1998
- Wings, Midway to Hiroshima, CD-Rom, Discovery/Maris multimedia, 1995

Gerelateerde bezienswaardigheden