Artikelen

  • Artikel door Joshua Rijsdam
  • Geplaatst op 4 september 2019

Aanloop naar de bevrijding van Nederland

Na een snelle opmars door Frankrijk werd op 4 september 1944 op Radio Oranje vol vreugde omgeroepen dat de Liberators in Breda zouden zijn. Minister-president Pieter Gerbrandy maakte een fout bij het lezen van een inlichtingenrapport geschreven door een Britse tankcommandant. Deze omschreef een straat genaamd 'Bredasebaan' en een cafť genaamd 'Cafť Breda', waardoor Gerbrandy dacht dat de Britse troepen de Nederlandse grens hadden overgestoken. Op dinsdag 5 september, een dag nadat dit 'nieuws' bekend werd gemaakt raakte het Nederlandse volk in een feeststemming terwijl de Duitsers en hun sympathisanten in paniek wegvluchtten. De festiviteiten waren echter tevergeefs. In werkelijkheid waren de geallieerden gestopt voor de Nederlandse grens zonder te weten wat de volgende stap zou zijn.

  • Artikel door Wilco Vermeer
  • Geplaatst op 27 februari 2015

Anglo-French Supreme War Council

Op 9 maart 1936 verklaarde de Britse Minister van Buitenlandse Zaken, Anthony Eden, dat de schendingen van de Overeenkomst van Locarno door Duitsland, de Britten noodzaakten tot hulp aan Frankrijk en BelgiŽ. Op 19 maart 1936 werd dit bekrachtigd. In november 1936 besloot de Britse overheid tot daadwerkelijke stappen om te komen tot een Engels-Frans bondgenootschap. BelgiŽ werd hier formeel buiten gelaten aangezien dit land een strikte neutraliteit nastreefde.

  • Artikel door Joshua Rijsdam
  • Geplaatst op 4 september 2019

Bevrijdingsviering in het westen van Nederland

Op 4 mei kwam rond negen uur het bericht op Radio Oranje dat Duitse troepen in Nederland de volgende ochtend zouden capituleren. De helft van de dagboekschrijvers begon al in de avond van 4 mei feest te vieren. Dit zorgde over het algemeen voor grote teleurstelling.

  • Artikel door Piet van Bouchaute
  • Geplaatst op 28 maart 2008

Evacuatie van Breda, 12 mei 1940

Door de bruuske Duitse invasie in de vroege ochtend van 10 mei 1940 (Fall Gelb) kwam een einde aan de Nederlandse neutraliteitspolitiek. In een proclamatie voor de radio verzette koningin Wilhelmina zich met klem tegen "deze voorbeeldloze schending van de goede trouw en aantasting van wat tussen beschaafde staten behoorlijk is". De Duitse militaire tactiek, uitgedacht door Adolf Hitler en generaal Erich von Manstein, was erop gericht om het land door een zorgvuldig uitgekiend verrassingsoffensief in een mum van tijd te overrompelen en zo uit Britse handen te houden.

  • Artikel door Ruben Krutzen
  • Geplaatst op 11 december 2016

Heerlen tijdens de Tweede Wereldoorlog

Heerlen is een voormalige mijnstad in Zuid-Limburg. Bekend vanwege haar mijnindustrie en architectuur werd Heerlen in mei 1940 snel overrompeld door Duitse troepen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog hadden de Duitsers belang bij het veroveren van de mijnstad: de kolenproductie was nuttig voor de Duitse (wapen)industrie. Na de inval van Duitse troepen te Heerlen op 10 mei 1940 moest de bevolking wennen aan de bezettingsmacht. Anders dan elders in Nederland hadden Heerlenaren vaak familieleden in Duitsland wonen en spraken soms vloeiend Duits. Voor hen waren de Duitsers minder Ďvreemdí dan voor de mensen in ĎHollandí. Het Duitse charmeoffensief onder leiding van Rijkscommissaris Dr. Seyss-Inquart om de Nederlandse bevolking ĎDuitsvriendelijkí te maken manifesteerde zich in talloze pogingen: de oprichting van Winterhulp Nederland (WHN) is daar een duidelijk voorbeeld van. Toen de Duitsers de Joodse bevolking vanaf 1942 systematisch gingen vervolgen veranderde de sfeer in bezet Nederland. Veel burgers keken met afschuw naar de Duitse bezetter. Dat was in Heerlen niet anders. Vier lange jaren duurde de bezetting te Heerlen: op 17 september 1944 werd Heerlen door Amerikaanse troepen bevrijd.

  • Artikel door Wesley Dankers
  • Geplaatst op 16 augustus 2013

Hoge Raad tijdens de Tweede Wereldoorlog

De rol van de Hoge Raad tijdens de Duitse bezetting is niet onomstreden. Al tijdens, maar vooral na de Tweede Wereldoorlog werd dit hoogste rechtscollege in Nederland bekritiseerd vanwege zijn meegaandheid met de Duitse bezetter. Of zoals de auteurs van het boek "De Hoge Raad en de Tweede Wereldoorlog" het uitdrukken: "Wie had gehoopt dat het hoogste Nederlandse rechtscollege tijdens de oorlog voorop zou lopen in de strijd tegen het onrecht, kwam bedrogen uit."

  • Artikel door Joshua Rijsdam
  • Geplaatst op 4 september 2019

Laatste oorlogsmaand in Nederland

De laatste oorlogsmaand was voor heel West-Nederland een moeilijke periode. Dagboekschrijvers in de vier steden kampten al met voedseltekorten welke met de week groter werden. Mensen waren afhankelijk van gaarkeukens en het Zweedse en Zwitserse Rode Kruis die nog enigszins hulp aanboden met de levering van brood en margarine. Verder stond West-Nederland er alleen voor. Daarnaast speelde het oorlogsverloop in het dagelijks leven van mensen een grote rol.

  • Artikel door Wilco Vermeer
  • Geplaatst op 31 maart 2004

Phoney War, het schimmige voorspel

Toen Duitsland op 1 september 1939 Polen binnenviel en Frankrijk en Groot-BrittanniŽ het land de oorlog verklaarden, verwachtte iedereen dat het wel snel afgelopen zou zijn met de Duitse overheersingsdrang. Niets van dat alles geschiedde echter. Op zee en in Polen werd hard gevochten, maar aan het "toekomstige" westfront ontspon zich een heel andere situatie. De geallieerden keken toe, maar deden niets. Deze reactie was typisch voor de houding van de geallieerde legerleiding en haar opperbevelhebber General Maurice Gamelin. Deze 76-jarige man had zich voorgenomen ten alle tijde te voorkomen dat slachtpartijen zoals bij Verdun in de Eerste Wereldoorlog zich zouden herhalen. Hij wenste zijn waardevolle troepen niet te verspelen door de eerste en de beste veldslag en hij wachtte dus liever af wat de vijand ging doen. Frankrijk voelde zich immers veilig achter de machtige Maginot-linie.

  • Artikel door Gerd Van der Auwera
  • Geplaatst op 8 augustus 2004

Strijd om bestuur van BelgiŽ

1. De Militšrverwaltung 1 juni 1940, enkele dagen na de capitulatie van het Belgische leger. Alexander von Falkenhausen werd de Militšrbefehlshaber van BelgiŽ en de Franse departementen Nord en Pas-de-Calais. Hij had een maand eerder enkele dagen (20 tot 29 mei) dezelfde functie uitgeoefend in Nederland, maar daar werd hij al snel vervangen door een Zivilverwaltung onder leiding van rijkscommissaris Arthur Seyss-Inquart.

  • Artikel door Frank van der Drift
  • Geplaatst op 10 maart 2003

Tweede Frontpolitiek

Toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak ging het Duitsland militair zeer goed af. Men wist Polen vrij makkelijk onder de voet te lopen, gevolgd door Denemarken en Noorwegen. Op 10 mei 1940 vielen grote aantallen Duitse militairen Nederland, BelgiŽ, Luxemburg en Frankrijk binnen.

  • Artikel door Gerd Van der Auwera
  • Geplaatst op 5 april 2005

Verplichte tewerkstelling van Belgische vrouwen

Na voltooiing van de bezetting van BelgiŽ wilden de Duitsers het economisch leven zo snel mogelijk hervatten. Het economisch potentieel was vrijwel intact gebleven, maar veel personeel was gevlucht en het transport was ontwricht. Daarbij kwam de terugkeer van de vluchtelingen en krijgsgevangenen. Gevolg van deze ontreddering was een half miljoen werklozen of 27% van de beroepsbevolking. Deze enorme werkloosheid was een mogelijke bron van onrust. Vanaf juni 1940 kwam de bezetter op de proppen met een plan dat duidelijk in het teken stond van de Arbeitseinsatz. Het veronderstelde dat "het hele arbeiderspotentieel van een land [...] moest worden gebruikt". Met deze visie in het achterhoofd werd in BelgiŽ de tewerkstellingsslag op drie fronten gevoerd: door het bedrijfsleven nieuw leven in te blazen, door de wederopbouw te stimuleren en door arbeidsplaatsen te creŽren bij de Wehrmacht en andere Duitse diensten.