Artikelen

  • Artikel door Maurice Laarman
  • Geplaatst op 10 maart 2019

Baedeker Raids op Britse steden

Karl Baedeker begon in 1832 met het uitgeven van reisgidsen. Hij was niet de eerste die dat deed, maar zijn zorgvuldigheid en het opkomende toerisme zorgden ervoor dat zijn reisgidsen populair werden. Reizen en kennis maken met andere culturen staat in schril contrast met vernietigende bombardementen op steden. Toch zijn de reisgids en deze bombardementen met elkaar verbonden. Hoe is het zover gekomen?

  • Artikel door Pieter Schlebaum
  • Geplaatst op 23 maart 2014

Bombardement op Kassel, 27-28 augustus 1942

Duitse steden zijn in de Tweede Wereldoorlog op grote schaal gebombardeerd door de geallieerde luchtmacht. De grootschalige bombardementen op Berlijn, Hamburg en met name het bombardement op Dresden zijn onder een groot publiek bekend. Maar evenzo andere steden hadden grote aanvallen te verduren. Zo ook Kassel, gelegen in het midden van Duitsland in de huidige deelstaat Hessen. Deze stad was een belangrijk doelwit en werd gedurende de oorlog herhaaldelijk vanuit de lucht aangevallen. Maar de stad was eveneens een gevaarlijk doel voor de geallieerde bommenwerpers. Zo ging bijvoorbeeld de aanval in de nacht van 27 op 28 augustus 1942 gepaard met zware verliezen. Meer dan tien procent van de aanvalsmacht, 31 vliegtuigen, ging hierbij verloren.

  • Artikel door Pieter Schlebaum
  • Geplaatst op 27 mei 2012

Bombardement op Keulen, 30-31 mei 1942

"De jachtvliegtuigen zijn onze redding, maar de bommenwerpers alleen zullen onze overwinning zijn", zo sprak de Engelse Prime-Minister Winston Churchill in 1940 over het Bomber Command van de Royal Air Force (R.A.F.). Met precisiebombardementen op industriŽle en militaire doelen moest de Duitse oorlogsmachine vitale schade worden toegebracht. Begin 1942 bleek echter dat de invloed van dit luchtmachtonderdeel op het oorlogsverloop veel kleiner was dan men had verwacht. Dus kwam er een nieuwe bevelhebber, met een nieuwe strategie: Air Chief Marshal Sir Arthur Harris. Hij pleitte voor de tactiek van Ďarea-bombingí. Hierbij moesten niet alleen de industriŽle en militaire doelen worden aangevallen, maar ook het gehele stadsdeel er omheen. Harris wilde deze aanvallen ook uitvoeren op grotere schaal, met meer dan duizend vliegtuigen. De eerste ĎThousand-Bomber Raidí vond plaats in de nacht van 30 op 31 mei 1942. Deze aanval op Keulen kreeg de codenaam Operatie Millennium.

  • Artikel door Pieter Schlebaum
  • Geplaatst op 14 augustus 2013

Bombardement op Le Creusot, 17 oktober 1942

Bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog voerde RAF Bomber Command regelmatig operaties bij daglicht uit. Al snel bleek echter dat de Britse lichte bommenwerpers bijzonder kwetsbaar waren op klaarlichte dag. Ze waren goed zichtbaar voor de vijand en niet in staat zichzelf te verdedigen tegen de snelle, wendbare en goed bewapende Duitse jagers. De verliezen waren dan ook groot tijdens deze operaties. Men koos vervolgens voor de dekking van de duisternis bij grootschalige bombardementen. Bomber Command voerde daarna nog slechts enkele grote operaties bij daglicht uit. Een missie die hierbij vooral in het oog springt is het bombardement op de fabrieken van Schneider in Le Creusot in de Franse regio BourgondiŽ. Voor deze gewaagde operatie, die plaatsvond op 17 oktober 1942, moesten 94 Lancaster bommenwerpers tot diep in het vijandelijke luchtruim binnendringen en dit op klaarlichte dag.

  • Artikel door Peter Kimenai
  • Geplaatst op 14 december 2011

Doolittle Raid

De Japanse verrassingsaanval op Pearl Harbor, op 7 december 1941, was niet alleen een schok voor de Amerikanen. Ook voor hun bondgenoten was de tactisch geslaagde luchtaanval op de slagschepen in de Amerikaanse basis in HawaÔ een morele klap. Dit werd alleen maar versterkt door de snelle opeenvolgende Japanse overwinningen in de daaropvolgende maanden. In een ongelooflijk hoog tempo veroverden de Japanners geallieerd grondgebied zich uitstrekkend van Birma, Singapore en Nederlands Oost-IndiŽ tot eilanden in PolynesiŽ. Om het moreel te verbeteren vroeg president Franklin Delano Roosevelt, reeds twee weken na de aanval op Pearl Harbor, aan zijn hoogste stafofficieren, General George C. Marshall, General Henry H. Arnold en Admiral Ernest J. King, om een manier te bedenken hoe de Verenigde Staten een aanval konden doen op Japan zelf en wel zo snel mogelijk. Hoewel de stafofficieren zelf niets liever zouden doen, leek een aanval op Japan op dat moment onmogelijk.

  • Artikel door Peter Kimenai
  • Geplaatst op 9 november 2012

HeroÔsche strijd van de tanker Ondina en HMIS Bengal

Zelden zal een ongelijke strijd, zoals die tussen de Nederlandse tanker Ondina, geŽscorteerd door het Brits Indiase korvet HMIS Bengal, en twee zwaar bewapende Japanse hulpkruisers, een dergelijke onverwachte uitkomst hebben gehad. Eťn van de Japanse raiders werd tot zinken gebracht en de twee geallieerde schepen bereikten ondanks alles een veilige haven. De heroÔsche strijd van de Ondina en de Bengal baarde al tijdens de Tweede Wereldoorlog het nodige aanzien en is tot op heden een voorbeeld van moed en doorzettingsvermogen van zowel koopvaardijers als militaire zeelieden.

  • Artikel door Peter Kimenai
  • Geplaatst op 10 januari 2010

Japanse luchtaanval op Broome

Na de Japanse aanval op Pearl Harbor, op 7 december 1941, brak ook in het Verre Oosten de Tweede Wereldoorlog uit. In de eerste maanden van 1942 rukten de Japanners steeds verder op in AziŽ. De geallieerden konden niet voorkomen dat delen van China en Europese en Amerikaanse koloniŽn bezet werden door de keizerlijke Japanse troepen die werden ondersteund door hun efficiŽnte luchtmacht en marine. Eind februari 1942 was de verwachting dat de Japanners binnen een week Java zouden aanvallen. De Japanners wilden Java, net als de rest van Nederlands Oost-IndiŽ, onder controle krijgen omdat zij de aardolie, die in de Nederlandse kolonie gewonnen en verwerkt werd, hard nodig hadden om hun oorlogsmachine draaiende te houden. De verwachting werd bewaarheid toen in de nacht van 27 op 28 februari tijdens de Slag in de Javazee de Koninklijke Marine haar zwaarste verliezen leed en schout-bij-nacht Karel Doorman met zijn eskader ten onder ging. Alle belangrijke Nederlandse oorlogsschepen gingen hierbij verloren waaronder Doormans vlaggenschip Hr. Ms. De Ruyter.

  • Artikel door Peter Kimenai
  • Geplaatst op 30 juni 2011

Laconia-incident

Op 9 april 1921 liep bij de werf van Swan, Hunter & Wigham Richardson Ltd., te Wallsend-on-Tyne, Oost-Engeland, het nieuwe oceaanlijnschip Laconia van stapel. Dit luxe passagiers- en pakketschip werd gebouwd voor de Cunard Line ter vervanging van de oude Laconia die tijdens de Eerste Wereldoorlog tot zinken was gebracht door een Duitse onderzeeboot. Het 19.695 ton grote en 183 meter lange schip was afgebouwd in januari 1922 en werd Royal Mail Steamer (RMS) Laconia genoemd. Het was het derde Scythia-class schip in een serie van vijf. De schepen van de Cunard Line waren gestationeerd in Liverpool. Vanaf 25 mei van datzelfde jaar ondernam het nieuwe schip haar eerste oceaanreis die haar van Southampton naar New York zou brengen. Geheel volgens de traditie van de Cunard Line maakte de Laconia een wereldreis die in januari 1923 begon en 130 dagen zou duren. Voor vlagvertoon werden tijdens de reis 22 havens aangedaan.

  • Artikel door Peter Kimenai
  • Geplaatst op 2 maart 2016

Odyssee en ondergang van de Ombilin

Op 12 december 1942 werd het stoomschip Ombilin van de Nederlandse Paketvaart Maatschappij, na een langdurige en avontuurlijke reis, getorpedeerd door de Italiaanse onderzeeboot Enrico Tazzoli. De bemanning van het Nederlandse schip overleefde de ondergang van de Ombilin en kon na vele omzwervingen aan boord van andere schepen de geallieerden verder van dienst zijn. De kapitein en de eerste machinist van de Ombilin werden gevangen genomen door de Italianen en kwamen pas in april 1945 vrij. Dit verhaal schetst een duidelijk beeld van de vele gevaren waaraan de bemanningsleden van koopvaardijschepen tijdens de Tweede Wereldoorlog blootgesteld werden.

  • Artikel door Peter Kimenai
  • Geplaatst op 3 januari 2010

Ontsnapping van Hr. Ms. Abraham Crijnssen

Begin maart 1942 was het duidelijk dat Java, als laatste bolwerk in Nederlands Oost-IndiŽ, spoedig in handen van de Japanners zou vallen. De Slag in de Javazee was verloren en alle grotere Nederlandse oorlogsschepen waren verloren gegaan waaronder het Nederlandse vlaggenschip, de lichte kruiser Hr. Ms. De Ruyter. De overgebleven kleinere schepen kregen de opdracht om uit te wijken naar AustraliŽ of Colombo of, als dit door een te kleine actieradius niet mogelijk was, ter plaatse het schip te vernietigen. Onder geen beding mocht een enkel schip in handen van de vijand vallen.

  • Artikel door Peter Kimenai
  • Geplaatst op 1 juni 2013

Ontsnappingspoging met Hr. Ms. Endeh

Op 1 maart 1942 ondernamen 24 officieren en manschappen van de Koninklijke Marine en de gemilitariseerde Gouvernements Marine een poging om van Java naar AustraliŽ te ontsnappen met de tot hulpmijnenveger omgebouwde politiekruiser Hr. Ms. Endeh. Elf van de opvarenden moesten dit avontuur met de dood bekopen en voor de overige dertien eindigde de ontsnappingspoging, na veel geleden ontberingen, in Japans krijgsgevangenschap.

  • Artikel door Rob van der Dussen
  • Geplaatst op 19 november 2007

Operatie Frankton

ďDe meest moeilijke en onstuimige aanval tot nu toe, gedaan door mannen van Combined Operations Command, is nooit zo moedig en fantastisch uitgevoerd als operatie Frankton.Ē

  • Artikel door Wesley Dankers
  • Geplaatst op 6 juni 2018

Operatie Freshman

"We waren niet op de hoogte van de productie van het zwaar water in Vemork. We waren er niet over geÔnformeerd, dat de Duitsers zwaar water wilden gebruiken voor de ontwikkeling van een atoombom. Voordat we Engeland verlieten, was ons verteld dat onze actie de hoogste prioriteit had. Maar we waren ons er niet van bewust hoe groot de invloed zou kunnen zijn op de uitkomst van de oorlog." Aldus Joachim RŲnneberg en Birger StrŲmsheim in 1989. Zij behoorden tot de groep Noorse commandoís die was betrokken bij een van de meest gewaagde operaties tijdens de Tweede Wereldoorlog. De pogingen om de zwaar waterproductie in het Noorse Vemork te saboteren.

  • Artikel door Hans Molier
  • Geplaatst op 19 februari 2003

Raid op Bruneval

: De overval op een Duits radiopeilstation bij Bruneval, even ten noorden van Le Havre, was een grootscheepse gecombineerde operatie van de Britten. Parachutisten werden gesteund en teruggebracht door de Royal Navy.

  • Artikel door Hans Molier
  • Geplaatst op 17 februari 2004

Raid op Saint-Nazaire

De overval op een Duits radiopeilstation bij Bruneval, even ten noorden van Le Havre, was een grootscheepse gecombineerde operatie van de Britten. Parachutisten werden gesteund en teruggebracht door de Royal Navy.

  • Artikel door Wesley Dankers
  • Geplaatst op 6 juni 2018

Sabotage van de zwaar waterproductie in Noorwegen

"We waren niet op de hoogte van de productie van het zwaar water in Vemork. We waren er niet over geÔnformeerd, dat de Duitsers zwaar water wilden gebruiken voor de ontwikkeling van een atoombom. Voordat we Engeland verlieten, was ons verteld dat onze actie de hoogste prioriteit had. Maar we waren ons er niet van bewust hoe groot de invloed zou kunnen zijn op de uitkomst van de oorlog." Aldus Joachim RŲnneberg en Birger StrŲmsheim in 1989. Zij behoorden tot de groep Noorse commandoís die was betrokken bij een van de meest gewaagde operaties tijdens de Tweede Wereldoorlog. De pogingen om de zwaar waterproductie in het Noorse Vemork te saboteren.

  • Artikel door Peter Kimenai
  • Geplaatst op 10 maart 2012

Slag bij Midway

De Slag bij Midway, die tussen 3 en 7 juni 1942 uitgevochten werd door Amerikaanse en Japanse gevechtsvliegtuigen vanaf vliegdekschepen, was ťťn van de belangrijkste zeeslagen van de Tweede Wereldoorlog. Dit was slechts zes maanden na de Japanse aanval op Pearl Harbor waarbij de Amerikaanse slagschepen van de US Pacific Fleet voor onbepaalde tijd werden uitgeschakeld. Na de nederlaag was het Amerikaanse moreel bijzonder laag. De Amerikanen waren aangeslagen en werden door de verrassende Japanse aanval op HawaÔ meegezogen in de Tweede Wereldoorlog. Zij hadden een snelle overwinning nodig, maar zouden daar tot april 1942 op moeten wachten. Op 18 april van dat jaar voerde Lieutenant Colonel Doolittle, met 16 North American B-25 Mitchell bommenwerpers die opgestegen waren van het vliegdekschip USS Hornet (CV-8), succesvolle bombardementen uit op Tokyo en andere belangrijke Japanse steden. Hoewel de schade aan de steden in Japan bijzonder klein was, was de Doolittle Raid een enorme morele opsteker voor de Amerikanen.

  • Artikel door Peter Kimenai
  • Geplaatst op 1 juli 2012

Slag in de Javazee vanuit Japans perspectief

Over de Slag in de Javazee zijn vele Nederlands- en Engelstalige boeken en artikelen verschenen. De enige bekende Japanse beschrijving van deze zeeslag is terug te vinden in het boek ďJapanese Destroyer CaptainĒ van de Japanse marineofficier Tameichi Hara, die de slag meemaakte als commandant van de torpedobootjager Amatsukaze. Het boek ďJapanese Destroyer CaptainĒ, dat in 1961 gepubliceerd werd, is een Engelstalige versie van zijn memoires en wordt gezien als ťťn van de belangrijkste Japanse werken over de oorlog in de Pacific. In het volgende artikel wordt, van hoofdstuk 2 tot en met hoofdstuk 5, de Slag in de Javazee gezien vanuit Japans perspectief zoals die door Hara beschreven is. Het Nederlandse perspectief van deze slag wordt op Go2War2 uitgebreid beschreven in de artikelen ďHr. Ms. De RuyterĒ, "Lichte kruisers van de Java-klasseĒ, ďLichte kruisers van de Tromp-klasseĒ en ďTorpedobootjagers van de Admiralen-klasseĒ. De slagen in Straat Soenda en bij Bawean Eiland, die zich kort na de Slag in Javazee afspeelden en een definitief einde maakten aan het bestaan van de geallieerde vloot in Nederlands Oost-IndiŽ, komen eveneens in deze artikelen aan bod.

  • Artikel door Peter Kimenai
  • Geplaatst op 16 januari 2012

Slag in de Koraalzee

De Slag in de Koraalzee, die van 4 tot 9 mei 1942 plaats vond en uitgevochten werd door de Keizerlijke Japanse Marine en de US Navy, bijgestaan door de Royal Australian Navy (RAN), was in meerdere opzichten een bijzondere gebeurtenis. Het was de eerste zeeslag in de geschiedenis die uitgevochten werd door alleen vliegdekschepen. De vliegdekschepen die betrokken waren bij de Slag in de Koraalzee hebben elkaar tijdens het gevecht niet te zien gekregen, wat eveneens nog nooit eerder gebeurd was. Bovendien was het een zeeslag waarbij beide partijen, vooral door onervarenheid, grove fouten begingen.

  • Artikel door Auke de Vlieger
  • Geplaatst op 12 september 2005

Slag om Stalingrad

Dat de Duitsers de Sovjet-Unie zouden binnenvallen stond voor Adolf Hitler al lange tijd vast. Voor hem betekende oprukken naar het oosten Lebensraum voor de Duitsers. Hitler had dit idee in zijn politieke geschrift Mein Kampf al beschreven. In zijn ogen was Duitsland overbevolkt en had het volk meer land nodig. Het Lebensraum wilde hij in Polen en de Sovjet-Unie vinden. De Bolschewisten waren zijn aartsvijand, en hij zag de Sovjet-Unie daarom ook als een belangrijker doel dan Groot-BrittanniŽ. De Duitsers verloren de slag om Groot-BrittanniŽ, maar toch openden zij een nieuw front in het Oosten. Deze tweefronten-oorlog zou Duitsland later fataal worden.

  • Artikel door Peter Kimenai
  • Geplaatst op 15 december 2010

Slag om Timor

Het eiland Timor, ongeveer 700 kilometer ten noordwesten van het Australische Darwin, was in 1941 verdeeld tussen twee koloniale grootmachten. De oostelijke helft van het ruim 30.000 vierkante kilometer grote eiland was Portugees bezit en de westelijke helft behoorde tot Nederlands Oost-IndiŽ. Vrijwel meteen na de Japanse aanval op Pearl Harbor, op 7 december 1941, besloten de geallieerden om het neutrale Portugese gedeelte te bezetten om te voorkomen dat de Japanners het in zouden nemen om er een bruggenhoofd te vestigen.